قرآن کریم، کتاب آسمانی و وحی نازلشده از جانب خداوند متعال است که به زبان عربی و بر پایهی قواعد دستوری و بلاغی این زبان فرو فرستاده شده است. ازاینرو، درک درست از مفاهیم و مقاصد قرآن، نیازمند آشنایی عمیق با زبان عربی، ساختار نحوی و معنایی آن و شرایط ویژهی تفسیر است. فهم قرآن بدون توجه به این مبانی زبانی و الهی، ممکن است به برداشتهای نادرست و تفسیرهای سطحی منتهی شود.
برای دستیابی به تفسیر صحیح و معتبر قرآن، رعایت مجموعهای از شرایط الزامی است. این شرایط به دو دستهی اصلی تقسیم میشوند: نخست، شرایطی که به شخص مفسر مربوط است؛ دوم، شرایطی که به خود فرایند تفسیر و روششناسی آن بازمیگردد. مفسر قرآن باید علاوه بر ایمان راستین و تقوای الهی، به علوم زبانی، تفسیری، فقهی، حدیثی و اصولی تسلط کافی داشته باشد تا بتواند میان آیات قرآن پیوندی منطقی و هماهنگ برقرار کرده و معنای درست کلام الهی را آشکار سازد.
در واقع، مفسر شایسته یکی از ارکان اصلی تفسیر معتبر قرآن به شمار میآید؛ زیرا بدون وجود مفسری آگاه، حتی با در اختیار داشتن منابع فراوان، دستیابی به تفسیری کامل و دقیق ممکن نیست. تفسیر فرد غیرمتخصص از قرآن، همانند تلاش انسانی ناآشنا با علم فیزیک برای تبیین یا نقد نظریه نسبیت انیشتین است؛ امری که تنها بهطور اتفاقی و با احتمال بسیار اندک ممکن است به نتیجهای درست بینجامد. ازاینرو، شناخت علمی، دینی و زبانی مفسر، شرط بنیادین و غیرقابلچشمپوشی در هر تفسیر معتبر و قابل اعتماد از کلام وحی است.
