اتانین

اتانین. [ اَ ] ( ع اِ ) ج ِ اَتون. آتش دانهای نانوایان و آهک پزان و جز آن. کوره های آجرپزی. تنورهای نانوائی.

اَتانین
در موسیقی اصطلاحی برای استخراج و تشخیص ادوار ایقاعی. موسیقی دانان ایرانی در گذشته برای استخراج و تشخیص ادوار مختلف ایقاعی وزن آهنگ ها را براساس افاعیل عروضی قرار داده اند و برای تقطیع وزن آهنگ ها از دو حرف ت و ن و از ترکیب آن ها مانند تن، تَنَن، تَنَنَن... استفاده کرده اند. معادل برخی از آن ها به شکل نت امروز به این صورت است: تَنْ= ♪، تَنَنْ= ♫.

💡 یکی از ویژگی‌های رسالهٔ شرفیه (که بعداً در شرحی که مولانا مبارکشاه بخاری بر آثار ارموی نوشته نیز تکرار می‌شود) استفادهٔ همزمان از «افاعیل» و «اتانین» برای ساختار ضرب‌آهنگ قطعات موسیقی است. در آثار پیش از آن، نظیر آثار فارابی، فقط از اتانین برای توصیف ضرب موسیقی استفاده و از افاعیل تنها برای عروض (وزن شعر) استفاده می‌شد.

💡 رسالهٔ شرفیه شامل پنج مقاله است که در آن‌ها موضوعاتی مانند ماهیت صوت، نظریهٔ نسبت اعداد برای محاسبهٔ فواصل موسیقی، اختلاف بین فواصل مختلف موسیقی، ماهیت جنس در موسیقی و رابطه‌اش با فواصل نت‌ها، و مباحث مربوط به ایقاع (ضرب‌آهنگ موسیقی) و ادوار (گام‌های موسیقی) آمده‌است. این رساله همچنین به دلیل اینکه هم‌زمان از افاعیل، که برای توصیف اوزان عروضی در شعر به کار می‌روند، و اتانین برای توصیف ضرب‌آهنگ موسیقی استفاده کرده مورد توجه بوده‌ است.