اکسوم

اکسوم. [ اَ ] ( ع ص ) مرغزار تر ونمناک. || مرغزار انبوه و برهم نشسته گیاه. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ).

مرغزارتر و نمناک یا مرغزار انبوه و بر هم نشسته گیاه.

اَکسوم، شهری در اتیوپی شمالی است که به دلیل وجود پادشاهی آکسوم چنین نام گذاری شده است.
پادشاهی اکسوم که نیروی دریایی و بازرگانی نیرومندی داشته است، از سدهٔ ۴۰۰ پیش از میلاد تا سدهٔ ۱۰ پس از میلاد در این ناحیه فرمانروایی می کرده است. این پادشاهی گهگاه در نوشته های سده های میانه ( قرون وسطی ) به عنوان پادشاهی اتیوپی یاد می شده است.
کهنترین یادداشت های تاریخی دربارهٔ اکسوم به ثبت رومیان در نزدیکی زایش عیسی بازمی گردد. پادشاهی اکسوم بر ضد ایران با بیزانس همپیمان بود. اکسومیان به زبان گعز سخن می راندند و معماری ویژه ای داشتند. از سده هفتم پس از میلاد و با گسسته شدن پیوند بازرگانی این شهر با شهرهایی چون بیزانتیوم، اسکندریه و جنوب اروپا اکسوم را به سراشیب نهاد. اینچنین از جمعیت این شهر کاسته شد تا اینکه در سدهٔ دهم پس از میلاد مسیح پادشاهی اکسوم از هم پاشید.
افسانه های بومی ملکه سبا را از این شهر می داند. برخی اکسوم را مقدس ترین شهر اتیوپی می شناسند.
این شهر در Mehakelegnaw Zone از ناحیهٔ تیگرای نزدیک به پایهٔ کوه های آدوا می باشد. ارتفاع این شهر ۲۱۳۰ متر است. در سال ۱۹۸۰ آثار باستانی اکسوم به فهرست میراث جهانی یونسکو افزوده شد.
۷۵ درصد مردمان اکسوم عضو کلیسای ارتودوکس اتیوپی هستند. دیگر باشندگان این شهر مسلمانان سنی و مسیحیان ناارتودوکس می باشند.
جمعیت این شهر برپایهٔ آمار ۲۰۰۵ ۴۷، ۳۲۰ نفر می باشد.
• - دنور, ایالات متحده آمریکا ( از ۱۹۹۵ )

اَکسْوم (Aksum)
شهری در ایالت تیگره در شمال اتیوپی (حبشه)، از شهرهای مقدس مسیحیان قبطی. مرکز دولت قدیمی اکسوم بود که در آخرین قرون پیش از میلاد تشکیل شد. طبق روایات حبشی، این دولت را پسر سلیمان پیامبر و ملکۀ سبا بنا نهادند. دولت اکسوم در قرن ۱م بر قسمت وسیعی از نواحی مرتفع مرکزی اتیوپی و بخشی از حوضۀ رودخانۀ نیل در سودان و نوبیه استیلا یافت. شاهان اکسوم در قرن ۴م به مسیحیت گرویدند و آن را دین دولتی و رسمی اکسوم قرار دادند. مسیحیت از طریق اکسوم در اتیوپی انتشار یافت. ستون های سنگی حجاری شده و بلند شاهان اکسوم، که پیش از مسیحیت ساخته شده اند، ازجمله آثار زیبای تاریخ باستانی افریقا به شمار می آیند. دولت اکسوم در قرون ۲ـ۳ق/۸ـ۹م، براثر پیشروی مسلمانان در سواحل غربی دریای سرخ و حوضۀ میانی رودخانۀ نیل، ضعیف و سرانجام منقرض شد.

💡 تحت رهبری اتو پوشتین و برونو شولز از ۱۹۰۰ تا ۱۹۰۴، او در خرابه‌های روم باستان در بعلبک و پالمیرا به کاوش مشغول گشت. در ۱۹۰۵/۱۹۰۶ او مدیر فنی اعزام به اکسوم در اتیوپی شد. بعدها او کاوش‌شناسی محل خاتوشا، پایتخت هیتی را رهبری کرد.

💡 تمدن‌های برجسته در زمان‌های مختلف شامل کارتاژ، قلمرو اکسوم، قلمروهای نوبیه، امپراتوری‌های پادشاهی ساحل| ساحل (کانم بورنو)، امپراتوری غنا، امپراتوری مالی، و امپراتوری سونگهای، زیمبابوه کبیر، و قلمرو کنگو می‌شوند.

💡 در سدهٔ یکم میلادی، امپراتوری اکسوم توانست منطقه را یکپارچه کند و این پادشاهی به عنوان نیای اتیوپی سده‌های میانه و اتیوپی امروزی شناخته می‌شود. مانی، پیامبر ایرانی، آکسوم را همراه با ایران، رم و چین به عنوان یکی از چهار قدرت بزرگ زمان خود برشمرده است.

💡 پادشاهی اکسوم از قدرت‌های منطقه‌ای اصلی در شاخ آفریقا بود و این پادشاهی توانست با تسخیر پادشاهی حِمیَر، کمی پیش از ظهور اسلام، در دو سوی تنگه تبدیل به یک قدرت منطقه‌ای بزرگ‌تر شود.

💡 ایزانای آکسوم (گعز: ዔዛና؛ حاکم امپراتوری اکسوم، پادشاهی باستانی واقع در اریتره و اتیوپی کنونی. (۳۲۰ - حدود ۳۶۰ پس از میلاد). او خود از عنوان (شیوه خطاب) عنوان "پادشاه سبایی‌ها و صالحن، هیمیار و حمیر استفاده می‌کرد.

💡 زبان گعز، یکی از زبان‌های باستانی سامی جنوبی است که در محل کنونی کشورهای اریتره و شمال اتیوپی در شاخ آفریقا گسترش یافته‌است. این زبان پس‌تر به عنوان زبان رسمی پادشاهی اکسوم و دربار شاهنشاهی اتیوپی(حبشه) به کار می‌رفت.