الغائط
مترادفها
مدفوع، فضولات
دانشنامه اسلامی
[ویکی الکتاب] ریشه کلمه:
غوط (۲ بار)
غائب شدن. «غاطَ الرَّجُلُ فِیالْوادِی: غابَ فیِه» به معنی کندن و دخول و غیره و نیز آمده است.. طبرسی فرموده غائط در اصل به معنی محل مطمئن است عرب در آن مکانها قضای حاجت میکردند که از مردم پنهان باشند تا این که به حدث (مدفوع) غائط گفتند قاموس و اقرب پس از آنکه غائط را محل مطمئن از زمین گفتهاند گویند: غائط کنایه از غدره (مدفوع) است. نگارنده ترجیح میدهم که غائط به معنی مکان گود یا مکان نهان باشد که غوط به معنی حفر کردن آمده و آن ملازم با گود شدن است غوطه را در لغت گودی معنی کردهاند در نهج البلاغه خطبه 36 خطاب به اهل نهروان فرموده: «فَاَنَا نَذیرُکُمْ اَنْ تُصْبِحُوا صَرْعی بِاَثْناءِ هذَا النَّهْرِ وَ بِاَهْضامِ هذَا الْغائِطِ» «اهضام» جمع هضم به معنی محل مطمئن و میان دره است یعنی: من شما را میترسانم از اینکه میان این نهر و بطون این زمین پست مقتول افتید. «الغائط» در اینجا به معنی زمین پست است. معنی آیه چنین است: و اگر مریض شدید یا به سفر بودید یا یکی از شما از مکان نهان (یا محل گود) آمد (کنایه از تغوط و ادرار کردن) یا به زنان دست زدید و آب پیدا نکردید خاکی پاک را قصد کرده و تیمم کنید. آیه شریفه وجوب تیمم را برای فاقد ماء بیان میکند خواه جنب باشد یا بی وضوء. لفظ غائط دوبار بیشتر در قرآن مجید نیامده است.. ناگفته نماند: اتخاذ مستراح در عرب بعد از اسلام است و پیش از آن برای قضای جاحت به هرجا که ممکن بود میرفتند در افسانه «افک» هست که عایشه گفته: من با ام مسطح برای قضای حاجت شبانگاه بیرون رفتم و این پیش از آن بود که ما در خانهها کنیف (مستراح) بسازیم که از اتخاذ آن ناراحت بودیم. اگر این آیه بعد از اتخاذ کنیف بوده باشد مراد از «الغائط» مستراح و محل خلوت است.
جمله سازی با الغائط
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 با اين كه عذر براى خوردن روزه منحصر در سفر و بيمارى نيست، اين دو را نام برد، پسنام بردن خصوص اين دو به معناى آن نيست كه غير از اين دو هيچ بهانه و عذرى، عذرنيست، و نيز در آيه شريفه: (و ان كنتم مرضى او على سفر او جاء احد منكم من الغائط اولامستم النساء فلم تجدوا ماء فتيمموا صعيدا طيبا).
💡 و حكم جمله مورد بحث در عطف، حكم جمله قبلى را دارد، در اينجا نيز مى گوئيم تقدير كلامچنين است: (اذا قمتم الى الصلوة، و كان جاء احد منكم من الغائط، و لم تجدوا ماءفتيمموا) و چون خواستيد به نماز بايستيد، و يكى از شما قبلا از غائط آمده بود، و آبىنيافتيد كه وضو بگيريد تيمم كنيد.
💡 يا ايها الّذين امنوا لا تقربوا الصلوة و انتم سكرى حتى تعلموا ما تقولون و لاجنبا الاعابرى سبيل حتى تغتسلوا و ان كنتم مرضى او على سفر او جاء احد منكم من الغائط او لمستمالنساء فلم تجدوا ماء فتيمموا صعيدا طيبا فامسحوا بوجوهكم و ايديكم ان اللّه كان عفواغفورا (43)
💡 خداى تعالى شستن صورت و دو دست را و مسح كشيدن بر سر و پشت دو پا را واجب كرد،تا هر گاه كسى در حالت سفر و بيمارى و ضرورت نتوانست صورت و دست را بشويدبه جاى شستن آن دو موضع را مسح كند و فرمود: (و ان كنتم مرضى او على سفر او جاءاحد منكم من الغائط او لمستم النساء... و ايديكم منه ).
💡 يأ يها الذين ءامنوا إ ذا قمتم إ لى الصلوة فاغسلوا وجوهكم و أ يديكم إ لى المرافق وامسحوا برءوسكم و أ رجلكم إ لى الكعبين و إ ن كنتم جنبا فاطهروا و إ ن كنتم مرضى أ وعلى سفر أ و جاء أ حد منكم من الغائط أ و لمستم النساء فلم تجدوا ماء فتيمموا صعيدا طيبافامسحوا بوجوهكم و أ يديكم منه ما يريد اللهليجعل عليكم من حرج و لكن يريد ليطهركم و ليتم نعمته عليكم لعلكم تشكرون (6)
💡 يا ايها الذين آمنوا لا تقربوا الصلوة و انتم سكارى حتى تعلموا ما تقولون و لا جنباالا عابرى سبيل حتى تغتسلوا و ان كنتم مرضى او على سفر او جاء احد منكم من الغائط اولمستم النساء فلم تجدوا ماء فتيمموا صعيدا طيبا فامسحوا بوجوهكم و ايديكم ان الله كانعفوا غفورا(43)