ابن فقیه همدانی

[ویکی فقه] «ابن فقیه، ابوبکر، احمد بن محمد بن اسحاق، معروف به ابن فقیه همدانی»، جغرافی دان قرن سوم هجری است.
یاقوت حموی، نام و نسب او را ابو عبدالله، احمد بن محمد بن اسحاق بن ابراهیم همدانی نوشته است. کنیه ابو عبدالله را فؤاد سزگین نیز در مقدمه خود بر چاپ عکسی «اخبار البلدان» که از روی نسخه خطی آستان قدس رضوی انجام گرفته، ذکر کرده است، اما در همین نسخه خطی، نام و نسب او احمد بن محمد بن اسحاق الهمدانی المعروف بابن الفقیه آمده و به کنیه او اشاره نشده است. ابن ندیم، تنها به ذکر احمد بن محمد اکتفا کرده است.در باره همدانی بودن ابن فقیه، سند روشنی به دست نیامده است، ولی از شرح مبسوطی که وی در باره همدان و به ویژه از مطالبی که در همین بخش راجع به میهن دوستی آورده، می توان چنین احتمال داد که از مردم همدان بوده است. از سال ولادت و درگذشت و نیز شرح زندگانی او اطلاعی در دست نیست.
آثار
ابن ندیم او را اهل ادب نوشته و افزون بر البلدان، وی را مؤلف کتاب دیگری با عنوان کتاب «ذکر الشعراء المحدثین و البلغاء منهم و المفحمین» دانسته است.همچنین در شمار آثار وی از کتابی با عنوان کتاب «العجائب»، نام برده شده است. از این کتاب در نسخه خطی مشهد، توسط خود ابن فقیه نام برده شده است. وی در ضمن سخن درباره «حرات» و داستان خالد بن سنان و اطفاء نار حره می گوید: «و قد ذکرنا اخباره فی کتاب العجائب».
عناوین مرتبط
البلدان (ابن الفقیه)
منبع
...
[ویکی اهل البیت] این صفحه مدخلی از اثر آفرینان است
ابن فقیه همدانی، ابوبکر، ابوعبداللَّه احمد
جغرافیدان و ادیب. از مردم همدان بود. از زندگی او آگاهی چندانی در دست نیست. برخی از جغرافی نویسان مسلمان در آثار خود از او یاد می کنند و با نسبت دادن تألیفاتی مرکب از پنج کتاب به وی، بر آثار او خرده می گیرند و او را به نداشتن دقت متهم می سازد. از آثارش: «البلدان»؛ «مختصر البلدان».

💡 آرامگاه زینب ابن موسی بن جعفر در این محله واقع شده است. ابن فقیه همدانی در کتاب «البلدان» از آن بعنوان یکی از بخش‌های اصفهان نام برده است. یاقوت حموی در «معجم‌البدان» در حرف الف می‌نویسد: «ارزنان بالفتح ثم السکون و ضم‌الزای و نون و الف و نون اخی من قری اصبهان». (۲)

💡 سارو بنا به گفتهٔ یاقوت حموی و ابن فقیه همدانی بانی شهر همدان جم بن نوجهان بوده و او نام آن را سارو گذارده و عرب‌ها آن را ساروق خوانده‌اند.

💡 رویان به سرزمینی آباد در غرب مازندران گفته می‌شد که شامل نور، کجور، کلارستاق، لنگا، تنکابن، سختسر، هوسم، الموت، طالقان، لورا، ارنگه، رودبار قصران و لارقصران می‌شد. به گفته ابن فقیه همدانی، رویان از کوره‌های طبرستان است و از شهرهای رویان: چالوس، لارز، شرز و بذشوارجر است. در حدودالعالم؛ ناتل، چالوس و کلار از کورهٔ رویان و جزئی از خاک طبرستان معرفی شده است.