افاغنه

افاغنه. [ اَ غ ِن َ / ن ِ ] ( اِ ) ج ِ افغان که قومی است معروف. ( از آنندراج ) ( از غیاث اللغات ). مأخوذ از تازی، افغانها. گروه افغان. ( از ناظم الاطباء ). ج ِ اَفغانی. ( یادداشت بخط مؤلف ). پُختان. مرحوم ملک الشعرای بهار آرد: پختی بضم اول و یاء فارسی اشترهای قوی دوکوهانه و نر را گویند. ( تاریخ سیستان حاشیه ص 66 ). و بعقیده حقیرپختی منسوب به پختان است که نام اصلی افاغنه است.
افاغنه. [ اَ غ ِ ن َ ] ( اِخ ) سلاطین... دهلی. نام سلسله از سلاطین افغان دهلی که از 946 تا 962 هَ. ق. حکومت کردند. اسامی سلسله مزبور از این قرار است:
1- شیرشاه سال 946 هَ. ق.2- اسلامشاه سال 9523- محمد خامس - عادلشاه سال 9604- ابراهیم ثالث - سورسال 9615- سکندرشاه ثالث سال 962و این سلسله را امپراطوران مغول از میان برداشتند. ( از لین پول ص 269 ).

( اسم ) جمع افغان افغانان افغانها
سلاطیین دهلی. نام سلسله از سلاطین افغان دهلی که از ۹۴۶ تا ۹۶۲ حکومت کردند.

رجوع شود به:افغان

💡 در عهد صفویه و در حمله افاغنه به اصفهان و سپس خوانسار، مردم خوانسار با لشکر افاغنه توافق کردند که وارد شهر نشوند و در مقابل تمام کتاب‌ها و نسخه‌های علمی که همراه آنان بود را در ازای پرداخت ارزاق به آن‌ها بگیرند. یکی از این کتب ارزشمند، قرآنی خطی بود که به قرآن پاسنگی معروف شده بود.

💡 مجلسی گفت: «حاکمان باید شیعه بوده و به شرایع مذهب تشیع پای‌بند باشند و چون صفویه مروّج مذهب شیعه می‌باشد، قابل تقدیرست.» شاه را به سرکوب و کشتار مخالفان از جمله اهل سنّت ترغیب می‌کرد و اختلافات و دشمنی بین طوایف و قشرهای مردم را در پی داشت، چنان‌که پس از او، اختلافات مذهبی موجب قدرت‌یابی افاغنه شد.

💡 بابایی بن فرهاد در طول کتاب نظر مثبتی نسبت به افاغنه دارد زیرا افغانیان سنی مذهب بوده و دید بهتری نسبت به یهودیان داشتند. شاعر یهودی بنیامین میشائل کاشانی متخلص به آمینا در همین زمان قطعه شعری به فارسی یهودی در مدح اشرف افغان سروده‌است. نسخه‌ای از این کتاب شعر در مجموعه مؤسسه بن صبی در اورشلیم است.