اعراض کردن

اعراض کردن. [ اِ ک َ دَ ] ( مص مرکب ) روی گردانیدن. بیزاری نشان دادن. نفرت پیدا کردن. روی برگردانیدن. رخ تافتن. ( فرهنگ فارسی معین ). رو گردانیدن و دامن کشیدن وسر پیچیدن و سر باززدن و برشکستن و سر بازکردن و سرکشیدن و سر وازدن از چیزی و شانه کردن و شانه گردانی و شانه خالی کردن و طرح دادن از مترادفات آن است. ( آنندراج ) ( از مجموعه مترادفات ص 44 ). روی از چیزی گردانیدن. ( ارمغان آصفی ). مجانبت کردن. عدول کردن. روی برتافتن. پشت کردن. روی گردانیدن. ( یادداشت بخط مؤلف ). عَشو. ( تاج المصادر بیهقی ) ( دهار ):
این پدر زآن پسر کند اعراض
وآن برادر از این شود بیزار.مسعودسعد.ای ز حق اعراض کرده چون پرستی بت همی
حاجت از بت چون همی خواهی و هم لایسمعون.سنایی.از زنان اعراض کلی کردم. ( کلیله ودمنه ). اگر کسی از آن اعراض نماید... همچنان باشد که آن بازرگانان. ( کلیله و دمنه ). بسبب حادثه ای کارش ناتمام بماند و فرزندان او از آن اعراض کردند و بدان فال بد زدند تا خراب شد. ( ترجمه تاریخ یمینی ص 181 ). ایزد تعالی در وی نظر نکند. بازش بخواند باز اعراض کند. ( گلستان ).
باد سرخ آورد روی خاک از گلگون او
بس که کرد اعراض از رشک سپهر چنبری.سلیم طهرانی.

( مصدر ) روی بر گردانیدن رخ تافتن.

💡 واسطی گفته که: اهل تقوی که تکبر کنند بر ابناء دنیا، ایشان در تقوی مدعی‌اند برای آنکه اگر دنیا را در دل ایشان وقعی نبودی برای اعراض کردن از آن تکبر نکردندی. عزیزی گفته که: دنیا سفالی است و آن نیز در خواب. و آخرت جوهری‌ است یافته در بیداری مرد نه آنست که در سفال بخواب دیده متقی شود، مرد مردانه آنست که در گوهر در بیداری یافته متقی شود. و در جمله بدانکه قدمهای روندگان در راه تقوی سه است: قدم شریعت در قالب روشن کند. قدم طریقت در دل روشن کند. قدم حقیقت در جان روشن کند. چون روندگان قالب در رسند نزلشان «جَنَّاتٍ وَ نَهَرٍ» پیش آرند، چون روندگان دل در رسند نزلشان «مَقْعَدِ صِدْقٍ» آرند. چون روندگان جان در رسند نزلشان از «عِنْدَ مَلِیکٍ مُقْتَدِرٍ» پیش آرند.

💡 ابن عطا گوید هرکسی را یقین در دل بمقدار نزدیکی او بود در تقوی و اصل تقوی آن بود که از مناهی اعراض کنی و اعراض کردن از مناهی جدا شدن بود از نفس، پس از جدا شدن ایشان از نفس بیقین رسند.