اصلاحات ارضی

اِصلاحاتِ اَرضی
مهم ترین برنامۀ اصلاحات اجتماعی ـ اقتصادی عصر پهلوی، از ۱۳۴۰ تا ۱۳۵۱ش، با دو هدف اصلیِ افزایش تولید و تعمیم عدالت، مبنی بر تقسیم زمین بین کشاورزان. این برنامه از اوایل مشروطیت مطرح و در مرام نامۀ حزب دموکرات بدان تأکید شده بود، اما عملاً اقدامی در این جهت صورت نگرفت. پس از برکناری رضاشاه از سلطنت بسیاری از املاکی که او از مردم گرفته بود به صاحبان آن ها باز گردانده شد، اما با طرح مجدد املاک سلطنتی در مجلس شورای ملی، بخشی از این املاک به محمدرضاشاه واگذار شد (۱۳۲۶ش ). در ۱۷ اسفند ۱۳۲۹ شاه زیر فشار دولت دموکرات، فرمان تقسیم املاک سلطنتی را صادر کرد، اما بخشی از طرح اجرا نشد. در ۱۳۳۱ دولت این املاک را از شاه گرفت، اما بعد از کودتای ۲۸ مرداد و با روی کار آمدن جمهوری خواهان در امریکا بار دیگر املاک در اختیار شاه قرار گرفت. در آغاز دهۀ ۱۳۴۰، دولت دموکرات امریکا به منظور جلوگیری از قیام های مردمی در کشورهای اقمار، خواهان اصلاحات اجتماعی و اقتصادی در این کشورها شد. از این رو علی امینی نامزد اجرای اصلاحات مورد نظر امریکا به صدارت رسید. او لایحۀ اصلاحات ارضی را به تصویب مجلس رساند. سرانجام این طرح در دولت اسدالله علم به تصویب نهایی رسید (۱۳۴۱). اجرای برنامۀ اصلاحات ارضی به موجب قانون اصلاحات، در ۲۰ دی ۱۳۴۰ آغاز شد و با تصویب نامه ها و الحاقیه هایی که تا پایان اصلاحات (۱۳۵۱) بدان افزوده شد، سه مرحله را پشت سر گذاشت و در ۱۳۵۱ رسماً پایان یافت. اصلاحات ارضی ابتدا از مراغه آغاز و پس از آن فوراً در کل کشور اجرا شد، اما چون شاه و خاندان پهلوی بزرگ ترین مالکان به حساب می آمدند، این طرح تغییر ماهیت داد و عمدتاً در میان مالکان متوسط و کوچک اجرا شد.

[ویکی فقه] اصلاحات ارضی در نتیجه نقشه شوم آمریکا بر رژیم شاه بود تا با اعتمادسازی تسلط کافی بر منابع ایران زمین پیدا کند که در طول اقدام با مخالفت های علما و روحانیون مواجه شدند در ادامه تصویب آفت هایی هم به عده ای رسید که در نتیجه آن کوچ به شهرها بود.
منظور از اصلاحات ارضی، تغییری است که دولت در بنیان های کشاورزی انجام می دهد. بنیان های کشاورزی عبارت اند از: مجموعه روابط اجتماعی ـ حقوقی موجود میان مردم درباره تقسیم زمین، مشخصات ویژه مؤسسات کشاورزی (بزرگی، کوچکی و...) و درجه استقبال مؤسسات کشاورزی. دکتر علی امینی در دوران صدارتش مرحله اول اصلاحات ارضی را اجرا کرد. مرحله دوم آن در قالب انقلاب سفید به عنوان یکی از اصول شش گانه مطرح شد و مرحله سومِ آن را هم دولت هویدا در سال ۱۳۴۸ش. اجرا کرد.
انگیزه طرح اصلاحات ارضی
شاه در آبان ۱۳۲۸ در سفر ۴۵ روزه خود به آمریکا در نیویورک اظهار داشت: «جهت برخورداری دهقانان و طبقات محروم از یک زندگی خوب، بایستی اراضی واگذاری به سازمان شاهنشاهی با اقساط طولانی مدت به دهقانان فروخته شود؛ به اضافه اینکه اراضی خالصه نیز مجاناً بین آنها تقسیم گردد.»
← سیطره آمریکا بر دربار
اصلاحات ارضی ـ طبق قانون اصلاحات ارضی در ۲۰ دی ۱۳۴۰ و تصویب نامه ها و الحاقیه هایی که تا پایان اصلاحات در سال ۱۳۵۱ به آن اضافه شد ـ سه مرحله را طی کرده است.
← مرحله اول اصلاحات ارضی
...

💡 محمدرضاشاه به توسعهٔ اقتصادی و افزایش قدرت نظامی کشور علاقه داشت و بخشی از درآمد نفتی کشور را صرف ارتش ایران کرد. او تحت عنوان انقلاب سفید با هدف رسمی قرار گرفتن ایران در میان مدرن‌ترین کشورهای جهان تا پایان سدهٔ بیستم مجموعه‌ای از اصلاحات اقتصادی-اجتماعی مانند اصلاحات ارضی و حق رأی زنان را آغاز نمود.[نیازمند منبع] در دههٔ ۱۳۴۰ و اوایل دههٔ ۱۳۵۰ خورشیدی، ایران رشد اقتصادی سریعی را شاهد بود.

💡 در دی ماه ۱۳۴۱ طرحی جدید توسط شاه با عنوان انقلاب سفید یا «انقلاب شاه و مردم» با اصولی شش‌گانه اعلام شد. این منشور شش ماده‌ای شامل اصلاحات ارضی، ملی کردن جنگل‌ها و مراتع، فروش کارخانه‌های دولتی به بخش خصوصی، سهیم شدن کارگران در سود کارخانه‌ها، اعطای حق رای به زنان و ایجاد «سپاه دانش» می‌شد. شاه از مردم درخواست کرد که به پای صندوق‌ها آمده و به آن رأی بدهند.