مصعب بن عمیر

حضرت مُصعَب بن عُمَیر، یکی از برجسته‌ترین صحابه پیامبر اسلام و از زمره نخستین گروندگان به دین مبین اسلام بود. ایشان که با نام کامل ابوعبدالله، مُصعَب بن عُمَیر بن هاشم بن عبد مناف قرشی شناخته می‌شود، در ابتدا اسلام آوردن خود را از خانواده متمول و قدرتمندش پنهان می‌نمود. هنگامی که خبر مسلمان شدن او به گوش خانواده‌اش رسید، با سختی‌ها و محدودیت‌هایی مواجه شد و حتی برای مدتی به زندان افتاد. پس از رهایی، ایشان به منظور حفظ جان و تداوم مسیر حق‌گرایی، به همراه جمعی از مسلمانان به حبشه هجرت نمود و در آن دیار، دین خود را پاس داشت.

مأموریت تبلیغی و نقش تاریخی

پس از بازگشت از حبشه و مقارن با بیعت عقبه اول، انصار مدینه با فرستادن نامه‌ای به محضر رسول خدا، تقاضای اعزام فردی از سوی ایشان را داشتند تا احکام دین اسلام و تعالیم قرآن کریم را به مردم مدینه بیاموزد. در پاسخ به این درخواست حیاتی، پیامبر اکرم (ص) مصعب بن عمیر را به عنوان اولین نماینده رسمی و سفیر خود برای تبلیغ اسلام به یثرب (مدینه) اعزام کردند. این مأموریت تاریخی، اهمیت جایگاه مصعب را در نزد پیامبر (ص) نشان می‌دهد؛ چنانکه ایشان به سبب خدمات و نفوذ نیکوی خود، ملقب به «مُصعَب الخَیر» (مصعب نیکویی‌ها) گردیدند. همچنین، بنا بر نقل‌ها، ایشان اولین کسی بود که توانست نماز جمعه را به طور رسمی در مدینه برپا دارد.

سرانجام و مقام شهادت

خدمات ارزنده مُصعَب الخَیر در تثبیت پایه‌های اسلام در مدینه پیش از هجرت پیامبر (ص) نقش بسزایی ایفا کرد. این صحابی جلیل‌القدر، با وجود داشتن نسبی والا و سابقه‌ای در تجمّل، در راه اعتلای کلمه توحید از هیچ تلاشی فروگذار ننمود. ایشان سرانجام در یکی از مهم‌ترین غزوات صدر اسلام، یعنی جنگ احد، در حالی که پرچم اسلام را در دست داشت، به مقام رفیع شهادت نائل آمد و بدین ترتیب، برگ زرین دیگری بر دفتر افتخارات اصحاب رسول اکرم (ص) افزود. این وقایع مهم زندگی ایشان در منابع معتبر، از جمله کتاب سیر أعلام النبلاء اثر ذهبی، ذکر شده است.

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] مُصعَب بن عُمَیر، یکی از صحابه پیامبر اسلام و از نخستین مسلمانان بود که به حبشه هجرت نمود. وی اولین نماینده رسمی پیامبر برای تبلیغ اسلام و اولین کسی است که نماز جمعه را در مدینه به پا داشت. او از جانب پیامبر به "مصعب الخیر" ملقب گردید و سرانجام در جنگ احد به شهادت رسید.
ابوعبدالله، مصعب بن عمیر بن هاشم بن عبد مناف قرشی، صحابی برجسته و برگزیده و از نخستین مسلمانان بود و اسلام خویش را از خانواده اش پنهان می کرد و چون از مسلمان شدن او آگاه شدند، زندانی و پس از چندی رهایش ساختند، به حبشه هجرت کرد واز آن جا پس از عقبه اول به مکه بازگشت.
ذهبی، محمد بن احمد، سیر اعلام النبلاء، ج۳، ص۹۶.
پس از بیعت عقبه اول، انصار مردی را با نامه ای به حضور رسول خدا (صلی الله علیه و آله وسلّم) فرستادند و تقاضا کردند که فردی را نزد ما بفرست تا احکام دین و قرآن به ما بیاموزد.
ابن سعد، محمد، الطبقات الکبری، ج۳، ص۸۸.
این جوان با ایمان و پُرشور و با تدبیر، ماموریت خود را به خوبی انجام داد، طولی نکشید که همه اقشار مدینه، بخصوص نسل جوان، دعوت او را پذیرفتند و مسلمان شدند. بر پایه برخی احادیث، نماز جمعه قبل از هجرت و در سال دوازدهم بعثت در مکه تشریع شد. در این سال، پیامبر اکرم (صلی اللّه علیه وآله وسلم )، که امکان برگزار کردن نماز جمعه را در مکه نداشت، در نامه ای از مُصعَب بن عُمَیر خواست که نماز جمعه را در مدینه اقامه کند.بنابراین او نخستین کسی است که نماز جمعه در مدینه، به امامت او اقامه گردید.
ابن هشام، عبدالملک، السیرة النبویة، ج۲، ص۲۹۶.
...
[ویکی شیعه] مُصعَب بن عُمَیر بن هاشم بن عبدمناف بن عبدالدار قُصی، (درگذشت ۳ق) از صحابه پیامبر که در جنگ بدر شرکت داشت و در جنگ احد به شهادت رسید.
مصعب از کسانی بود که در خانه ارقم به اسلام گروید و به حبشه هجرت کرد. رسول خدا(ص)، او را برای تبلیغ اسلام به یثرب فرستاد.
مصعب از صحابه و کنیه اش ابوعبدالله است. او همچنین مصعب الخیر لقب داشت.

جمله سازی با مصعب بن عمیر

💡 فَمِنْهُمْ مَنْ قَضی‌ نَحْبَهُ ای و فی بعهده و قضاه بتمامه کحمزة و انس بن النضر و مصعب بن عمیر و غیرهم.