حضرت مُصعَب بن عُمَیر، یکی از برجستهترین صحابه پیامبر اسلام و از زمره نخستین گروندگان به دین مبین اسلام بود. ایشان که با نام کامل ابوعبدالله، مُصعَب بن عُمَیر بن هاشم بن عبد مناف قرشی شناخته میشود، در ابتدا اسلام آوردن خود را از خانواده متمول و قدرتمندش پنهان مینمود. هنگامی که خبر مسلمان شدن او به گوش خانوادهاش رسید، با سختیها و محدودیتهایی مواجه شد و حتی برای مدتی به زندان افتاد. پس از رهایی، ایشان به منظور حفظ جان و تداوم مسیر حقگرایی، به همراه جمعی از مسلمانان به حبشه هجرت نمود و در آن دیار، دین خود را پاس داشت.
مأموریت تبلیغی و نقش تاریخی
پس از بازگشت از حبشه و مقارن با بیعت عقبه اول، انصار مدینه با فرستادن نامهای به محضر رسول خدا، تقاضای اعزام فردی از سوی ایشان را داشتند تا احکام دین اسلام و تعالیم قرآن کریم را به مردم مدینه بیاموزد. در پاسخ به این درخواست حیاتی، پیامبر اکرم (ص) مصعب بن عمیر را به عنوان اولین نماینده رسمی و سفیر خود برای تبلیغ اسلام به یثرب (مدینه) اعزام کردند. این مأموریت تاریخی، اهمیت جایگاه مصعب را در نزد پیامبر (ص) نشان میدهد؛ چنانکه ایشان به سبب خدمات و نفوذ نیکوی خود، ملقب به «مُصعَب الخَیر» (مصعب نیکوییها) گردیدند. همچنین، بنا بر نقلها، ایشان اولین کسی بود که توانست نماز جمعه را به طور رسمی در مدینه برپا دارد.
سرانجام و مقام شهادت
خدمات ارزنده مُصعَب الخَیر در تثبیت پایههای اسلام در مدینه پیش از هجرت پیامبر (ص) نقش بسزایی ایفا کرد. این صحابی جلیلالقدر، با وجود داشتن نسبی والا و سابقهای در تجمّل، در راه اعتلای کلمه توحید از هیچ تلاشی فروگذار ننمود. ایشان سرانجام در یکی از مهمترین غزوات صدر اسلام، یعنی جنگ احد، در حالی که پرچم اسلام را در دست داشت، به مقام رفیع شهادت نائل آمد و بدین ترتیب، برگ زرین دیگری بر دفتر افتخارات اصحاب رسول اکرم (ص) افزود. این وقایع مهم زندگی ایشان در منابع معتبر، از جمله کتاب سیر أعلام النبلاء اثر ذهبی، ذکر شده است.