نورالله نجفی اصفهانی

[ویکی شیعه] حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی (۱۲۷۸ق./ ۱۳۴۶ق.) از عالمان شیعه و فقیهان مبارز مشروطه خواه در اواخر دوره قاجار. او در جریان نهضت مشروطه از حامیان و فعالان نهضت بود. در مخالفت با سیاست های رضاخان و در اعتراض به قانون نظام اجباری، با گروهی از علما به قم مهاجرت کرد. وی جزء مؤسسین شرکت اسلامیه، اولین شرکت سهامی در ایران بود. رساله «مقیم و مسافر» از آثار اوست. محمد باقر آقا نجفی اصفهانی پدر او و محمد تقی آقا نجفی اصفهانی برادر اوست. هم اکنون منزل او تبدیل به خانه مشروطیت اصفهان شده است.
حاج آقا نورالله اصفهانی، فرزند شیخ محمدباقر نجفی اصفهانی (متوفای ۱۳۰۱ ق) و نوه آیت الله شیخ محمدتقی اصفهانی، صاحب کتاب اصولی مشهور «هدایة المسترشدین» است. وی در سال ۱۲۷۸ق در اصفهان زاده شد. تحصیلات مقدماتی را نزد پدر گذراند و برای تکمیل تحصیلات راهی عتبات عالیات شد، و در درس آیت الله میرزا حبیب الله رشتی و آیت الله میرزا حسن شیرازی شرکت کرد و در سال ۱۳۰۰ق پس از طی مراحل عالی دروس حوزوی به اصفهان بازگشت، و تدریس و تبلیغ احکام را آغاز کرد.
رساله مکالمات مقیم و مسافر اثر او است. هدف اصلی رساله، نقد استبداد سیاسی حاکم در جامعه است. زمان نگارش این رساله، دوره فترت بین مشروطه اول و مشروطه دوم و کشمکش قدرت بین شاه و مجلس و زمان نبردهای مسلحانه و آشوب داخلی، در تاریخ محرم سال ۱۳۲۷ ق است. رساله مذکور که در مقام اثبات مشروعیت و کارآمدی نظام مشروطه است، وی در این نوشته می کوشد تا اندیشه سیاسی خود را در قالب یک گفتمان فرضی میان دو ایرانی تحت عنوان «مقیم» (نماینده «سنت») و «مسافر» (نماد «تجدد») مطرح کند.

💡 هنگامی که در سال ۱۳۴۶ علما علیه رضاشاه از اصفهان به قم مهاجرت کردند، شیخ جمال الدین نجفی از طرف رهبر قیام یعنی حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی مأمور شد تا در تهران بماند و تهران را آماده قیام و مخالفت با پهلوی کند.

💡 هیئت علمیه اصفهان یا انجمن مقدس ملی اصفهان (۱۳۲۴–۱۳۲۶) اصلی‌ترین نهاد سیاسی و تصمیم‌گیری شهر اصفهان در دوره مشروطه اول بوده‌است. اعضای این شورا با انتخاب مردم اصفهان به شورا راه پیدا کردند و نورالله نجفی اصفهانی ریاست این شورا را بر عهده داشته‌است. این انجمن بین سال‌های ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۶ هجری قمری یعنی از مهاجرت قم تا به توپ بستن مجلس در محل چهلستون اصفهان تشکیل شده‌است.

💡 حاج میرزا میرزا محمد رحیم (سوم) در اصفهان متولد شد و با فاطمه خانم، دختر استاد خویش، حاج شیخ محمد باقر مسجد شاهی نجفی اصفهانی، ازدواج کرد و به این ترتیب بین خاندان شیخ‌الاسلام با خاندان نجفی حاج آقا نورالله نجفی اصفهانی رهبر مشروطه خواهان اصفهان، پیوند و خویشاوندی حاصل شد.

💡 انجمن مقدس ملی اصفهان (۱۳۲۴–۱۳۲۶) اصلی‌ترین نهاد سیاسی و تصمیم‌گیری شهر اصفهان در دوره مشروطه اول بوده‌است. اعضای این شورا با انتخاب مردم اصفهان به شورا راه پیدا کردند و نورالله نجفی اصفهانی ریاست این شورا را بر عهده داشته‌است. این انجمن بین سال‌های ۱۳۲۴ تا ۱۳۲۶ هجری قمری یعنی از مهاجرت قم تا به توپ بستن مجلس در محل چهلستون اصفهان تشکیل شده‌است.

💡 از سال ۱۳۷۷، خانهٔ مهدی کوزه‌کنانی، از سران مشروطه‌خواه مقاومت تبریز، توسط سازمان میراث فرهنگی به عنوان موزه مورد بهره‌برداری قرار گرفت و خانهٔ مشروطه نام گرفت. در این خانه که محل گردهمایی سران مشروطه در دوران مقاومت بود، آثار مربوط به رهبران مقاومت به نمایش درآمده است. همچنین در مرداد ۱۳۸۷ خانهٔ نورالله نجفی اصفهانی در اصفهان به عنوان خانهٔ مشروطهٔ اصفهان گشایش یافت.