نوروز عجم
یک اصطلاح تخصصی در موسیقی سنتی ایران است که به یکی از شعبات و زیرمجموعههای ساختاری دستگاهها یا مقامات موسیقی کهن اشاره دارد. بر اساس تعریف مندرج در فرهنگ فارسی معین، این نغمه یا شعبه، موسیقیای است که به طور خاص مناسب برای حال و هوای حُسینی (احتمالاً به معنای لحن یا نغمهای متناسب با مجالس سوگواری یا مضامین خاص مذهبی) در ساختار مقام «راستپنجگاه» تعریف شده است. این تعریف نشاندهنده جایگاه دقیق و کاربرد خاص این لحن در موسیقی کلاسیک ایرانی است که از تنوع و پیچیدگی ساختارهای مقامی بهره میبرد.
در منابع دیگر، مانند «بهجت الروح»، پیوندی میان نوروز عجم و مقام رهاوی ذکر شده است. بنا بر این منبع، نوروز عجم نه تنها یک شعبه از دستگاهی خاص (راستپنجگاه) است، بلکه به عنوان یکی از شعبات مقام رهاوی نیز شناخته میشود. جزئیات فنیتر این منبع حاکی از آن است که این شعبه، ششمین نغمه از ساختار رهاوی محسوب شده و دارای سه «بانگ» (احتمالاً به معنای گامها، نتها یا پردههایی خاص) است. ذکر این جزئیات، اهمیت و تمایز فنی این نغمه را در ساختار سلسله مراتبی موسیقی آن دوران برجسته میسازد.
مترادفها
نوروز
لغت نامه دهخدا
نوروز عجم. [ ن َ / نُو زِ ع َ ج َ ] ( ترکیب وصفی، اِ مرکب ) شعبه ای است از موسیقی قدیم مناسب با حسینی که در راست پنجگاه نواخته شود. ( فرهنگ فارسی معین ). شعبه ای است از مقام رهاوی، از ششمین نغمه است و سه بانگ دارد. ( بهجت الروح ص 141 ):
رهاوی شد مقام و شعبه او
تو نوروز عرب را و عجم گو.( بهجت الروح ص 48 ).
فرهنگ فارسی
شعبه ای است از موسیقی قدیم مناسب با حسینی که در راست پنجگاه نواخته شود ٠ شعبه ای است از مقام رهاوی از ششمین نغمه است و سه بانگ دارد ٠
جمله سازی با نوروز عجم
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 فخر عجم این بس که به نوروز عجم شد بعثت عقل کل رسول اکرم