مکاتبت

مکاتبت. [ م ُ ت َ / ت ِ ب َ ] ( از ع، اِمص ) مکاتبة. نامه نگاری. نامه نویسی. مراسله. یکدیگر را نامه نوشتن: میان امیر مسعود و منوچهربن قابوس والی گرگان و طبرستان پیوسته مکاتبت بود سخت پوشیده. ( تاریخ بیهقی چ ادیب ص 129 ). گفتند به هیچ وقت ما را با او و او را با ما مکاتبت و مراسلت بوده است ؟ گفت نبوده. ( تاریخ بیهقی چ ادیب ص 248 ). خلعت مصریان بستد... و مکاتبت از پدرم بگسست. ( تاریخ بیهقی چ ادیب ص 178 ). اما به مناسبت فضل با یکدیگر مکاتبت داشتندی. ( قابوس نامه ). البته نگذارد که هیچ غباری درفضای مکاتبت از هوای مراسلت بر دامن حرمت مخدوم او نشیند. ( چهارمقاله ص 21 ). انبساطی فزوده که خرد آن را موافق مکاتبت نشمرد و ملایم مراسلت نداند. ( چهارمقاله ص 21 ). با یکدیگر انسی در محاورت و عیشی در مکاتبت می کردند. ( چهارمقاله ص 118 ). چون دولت مکاتبت با مجلس اسمی میسر شد تواند بود که بر عقیب این دولت دولتی دیگر سانح آید. ( منشآت خاقانی چ محمد روشن ص 276 ).
- مکاتبت داشتن؛ مکاتبه کردن. نامه نگاری کردن: گفتم که این برادرم راچرا کشتی گفت با مخالفان ملک مکاتبت دارد. ( سیاست نامه ).
- مکاتبت کردن؛ نامه نوشتن. نامه نگاری کردن: با خانان ترکستان مکاتبت نکنند... بی واسطه این خاندان. ( تاریخ بیهقی چ ادیب ص 294 ). یوسف که خویشتن را به ترکستان افکند و با خانیان مکاتبت کردن گرفته. ( تاریخ بیهقی چ فیاض ص 250 ). چند فریضه است که چون به بلخ رسم... پیش خواهم گرفت چون مکاتبت کردن با خانان ترکستان. ( تاریخ بیهقی ).
مکاتبة. [ م ُ ت َ ب َ ] ( ع مص ) نامه نبشتن به یکدیگر. ( تاج المصادر بیهقی ). به یکدیگر نامه نوشتن. ( منتهی الارب ) ( از ناظم الاطباء ) ( از اقرب الموارد ). و رجوع به مکاتبه و مکاتبت شود. || با یکدیگر نوشتن. ( از اقرب الموارد ). || بنده را فروختن. ( تاج المصادر بیهقی ).بنده را بدو بازفروختن. ( ترجمان القرآن ). بنده را هم به وی بازفروختن. ( منتهی الارب ). بنده را به مال اوفروختن. ( غیاث ) ( آنندراج ). نوشتن بر نفس خود به بهای بنده که چون کوشش کرد و قیمت خود را پرداخت آزاد گردد. ( از اقرب الموارد ). کاتب الرجل عبده او امته علی مال منجم؛ نامه نوشت آن مرد برای بنده و یا کنیز خود بر مالی که پاره پاره بپردازند و آنها هم نوشتند براینکه آزاد باشند. ( ناظم الاطباء ). مکاتبة بردو گونه است: مکاتبه مطلق و آن چنان باشد که گوید از فلان مبلغ هر چه دادی بدان قدر آزادی و مشروط آنچه گوید تا فلان مبلغ که دادی آزادی. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ). رجوع به مُکاتَب و ترکیبات آن شود. || ( اِ ) آزادنامه و نوشته آزادی از عبودیت. ( ناظم الاطباء ). || ( مص ) در اصطلاح محدثان آن است که شیخ مسموع خود را برای غایب یا حاضر به خط خود نویسد یا به اذن او دیگری نویسد و این عمل ممکن است مقرون به اجازه باشد مانند آنکه نویسد: اجزت لک ماکتبته الیک. و یا نباشد، مانند: حدثنا فلان بهذا. ( از کشاف اصطلاحات الفنون ). در علم درایه نوعی از تحمل حدیث است به این صورت که شیخ اجازه مسموع خود را برای دیگری به خط خود و یا به دستور خویش و نظارت خود بنویسد چنانکه گویند: کتب اِلی َّ فلان. این عمل ممکن است مقرون به اجازه باشد یا نه. ( ترمینولوژی حقوق، تألیف جعفری لنگرودی ). و رجوع به کشاف اصطلاحات الفنون شود.

( مصدر ) مکاتبه: [... و انبساطی فزوده که خرد آن را موافق مکاتبت نشمرد و ملایم مراسلت نداند...] ( چهارمقاله. ۲۱ )
مکاتبه نامه نویسی. مراسله.

💡 تادست تو گشاده شد اندر مکاتبت از خجلت تو دست عطارد مقیدست

💡 «وَ لْیَسْتَعْفِفِ» و ایدون بادا که از زنا باز ایستند و پاک زیند، «الَّذِینَ لا یَجِدُونَ نِکاحاً» ایشان که زن نیاوند و بهای کنیزک ندارند، «حَتَّی یُغْنِیَهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ» تا آن گه که اللَّه ایشان را بی‌نیاز کند از فضل خویش، «وَ الَّذِینَ یَبْتَغُونَ الْکِتابَ» و ایشان که مکاتبت جویند و نبشته باز فروخت، «مِمَّا مَلَکَتْ أَیْمانُکُمْ» از بردگان شما، «فَکاتِبُوهُمْ» ایشان را مکاتب کنید، «إِنْ عَلِمْتُمْ فِیهِمْ خَیْراً» اگر دانید که داشت خود یاوند و با کار خویش برآیند، «وَ آتُوهُمْ مِنْ مالِ اللَّهِ الَّذِی آتاکُمْ» و ایشان را از آن مال که اللَّه شما را داد چیزی دهید، «وَ لا تُکْرِهُوا فَتَیاتِکُمْ عَلَی الْبِغاءِ» و پرستاران خویش را بر زنا مدارید، «إِنْ أَرَدْنَ تَحَصُّناً» چون پاکی و پرهیزگاری میخواهند، «لِتَبْتَغُوا عَرَضَ الْحَیاةِ الدُّنْیا» تا چیزی بدست آرید از چیز این جهانی، «وَ مَنْ یُکْرِهْهُنَّ» و هر که ایشان را ناکام بر زنا دارد، «فَإِنَّ اللَّهَ مِنْ بَعْدِ إِکْراهِهِنَّ غَفُورٌ رَحِیمٌ» (۳۳) اللَّه آن پرستاران بناکام بربدی داشته را آمرزگارست و بخشاینده‌