مسجد جامع سامرا

[ویکی اهل البیت] به «جامع المتوکل» مشهور شده و از ساختمان های یکی از پلیدترین خلفای عباسی؛ یعنی متوکل عباسی (232-/247 ه.) است.
این مسجد یکی از عظیم ترین مساجد جهان اسلام در آن دوره بشمار می رفته. امروزه فقط مأذنه و دیوارهای آن باقی است که همین دو نیز دلیل بر عظمت این ساختمان است. ابعاد دیوارهای مسجد 160*240 متر است آنچه بر اهمیت معماری این مسجد می افزاید گلدسته آن است که به «ملویه» شهرت دارد و در شمال برج و باروی مسجد و در فاصله 25 متری آن ساخته شده است. ساختمان این گلدسته مخروطی شکل است که بر قاعده ای مربع به طول 32 متر قرار دارد.
این مأذنه برخلاف سنت تمام گلدسته ها که راه رسیدن به بام آن از پله هایی است که درون مأذنه تعبیه شده، از بیرون آن می باشد؛ از این رو پله ها گِرداگرد سطح بیرونی گلدسته را دور زده و به بام آن که در ارتفاع 52 متری از زمین است می رسد.
بنا به روایت مورخان، متوکل مبلغ 5 میلیون درهم برای ساختمان این مسجد هزینه کرده است.
محمدرضا قمی، اماکن زیارتی و سیاحتی عراق، نشر مشعر، تهران، ص74.

💡 سامرا بین مسلمانان اهمیت مذهبی دارد. این شهر یکی از شهرهای مذهبی عراق به‌شمار می‌رود، آرامگاه دو تن از امامان شیعه علی الهادی و حسن عسکری در آنجا قرار دارد. علاوه بر اینکه آرامگاه دو تن از امامان شیعه آنجاست، شیعیان معتقدند که مهدی موعود نیز در این شهر زاده شده‌است. همچنین سردابی بنام حجت بن الحسن نیز در حرم عسکریین واقع شده است[نیازمند منبع]. مسجد جامع سامرا یکی از بناهای مهم این شهر می‌باشد که منارهٔ آن شهرت ویژه‌ای دارد.