ولی ده

واژه «ولیده» واژه‌ای عربی است که در زبان فارسی و متون ادبی و تاریخی نیز به کار رفته و دارای چند معنای نزدیک به یکدیگر است. مهم‌ترین معنای آن دختر خردسال یا کودک مؤنث است و در برخی کاربردها به دختری که به تازگی متولد شده یا در سنین کودکی قرار دارد اشاره می‌کند. این واژه در متون کهن گاه به معنای دخترزاده نیز آمده است و برای اشاره به فرزند دختر یا دختری جوان به کار رفته است. «ولیده» در برخی منابع تاریخی و ادبی معنای دیگری نیز دارد و برای کنیز یا خدمتکار زن استفاده شده است؛ معنایی که در جوامع قدیم و نظام‌های اجتماعی گذشته رایج بوده است. همچنین در بعضی کاربردها این واژه به زنی جوان یا دختری که در میان قومی رشد یافته و پرورش یافته است اطلاق می‌شده است. از نظر ریشه‌شناسی، «ولیده» با مفهوم زایش، تولد و فرزند ارتباط دارد و به همین دلیل بیشتر معانی آن به دختر، کودک یا زن جوان بازمی‌گردد. در آثار ادبی، این واژه معمولاً با لحنی رسمی و کهن به کار می‌رود و امروزه در زبان روزمره کمتر رایج است. نویسندگان و شاعران قدیم از «ولیده» برای ایجاد فضایی ادبی و بیان مفاهیم مربوط به جوانی، لطافت و زنانگی استفاده می‌کردند. بنابراین، «ولیده» در مجموع به معنای دختر خردسال، کودک مؤنث، دخترزاده، زن جوان و در برخی کاربردهای تاریخی کنیز یا خدمتکار زن است و معنای دقیق آن به بافت جمله و متن بستگی دارد.