یک واژهٔ لاتین است که در متون تاریخی به عنوان نام دومین ماه از تقویمهای غربی، بهویژه در تقویم قبطی، به کار رفته است. این ماه معادل با ژوئن (June) در تقویم میلادی و حزیران در برخی تقویمهای منطقهای است. بر اساس منابعی نظیر آثارالباقیه، این نام در ادبیات و سفرنامههای کهن عربی ضبط شده است و معادلهای دیگری چون یونیوس و یونیو نیز برای آن ذکر گردیده است. کاربرد این واژه در متون به دقت زمانسنجی و مطابقت دادن تاریخهای محلی با گاهشماریهای مرسوم در آن دوره اشاره دارد.
سفرنامهٔ ابن جبیر نمونهای بارز از بهکارگیری این واژه در بافت تاریخی است. در یکی از یادداشتهای ایشان آمده است که «صبح کردیم تکریت را با سپیدهدم روز جمعه، نوزدهم ماه، که روز نخستِ یونیه بود.» همچنین در جایی دیگر از همین سفرنامه، به ارتباط میان این ماه و رویدادهای طبیعی اشاره شده است؛ آنجا که ذکر میشود مقیاسی برای سنجش میزان افزایش سالانهٔ سطح آب نیل، با ابتدایی که در ماه یونیه استقرار مییابد و بخش اعظم آن تا ماه آگوست ادامه مییابد. این شواهد نشان میدهد که یک نشانگر مهم فصلی و جغرافیایی در محاسبات نجومی و اقلیمی آن دوران محسوب میشده است.
ابن بطوطه نیز در یادداشتهای خود، بر این همارزی تأکید کرده و اشاره میکند که ابتدای افزایش (سیلابی) نیل در حزیران رخ میدهد که همان یونیه است. این همخوانی تاریخی میان یونیه، ژوئن و حزیران در متون گوناگون، اهمیت این اصطلاح را در مطالعهٔ تطبیقی تقویمها و جغرافیای تاریخی روشن میسازد. برای درک دقیقتر معادلهای زمانی، ارجاع به واژگان یونیوس و حزیران نیز توصیه میشود.
