گامالیل (Gamaliel the Elder) یکی از چهرههای برجسته دینی و حقوقی یهود در سده اول میلادی بود که بهعنوان یکی از مهمترین استادان شریعت و از اعضای عالیرتبه شورای دینی یهود موسوم به سنهدرین شناخته میشود. او نوه هیلل بزرگ، از بزرگترین عالمان یهودی، بود و در خاندان علمی و دینی مهمی رشد کرد که نقش مهمی در شکلگیری فقه یهودی داشت. گامالیل در سنت یهودی با عنوان «ربان گامالیل» شناخته میشود و جایگاهی بسیار محترم بهعنوان رئیس سنهدرین در اورشلیم داشته است. در متون یهودی، از او بهعنوان یکی از برجستهترین استادان شریعت یاد میشود که با درگذشتش، جایگاه احترام به قانون دینی و روح تقوا در جامعه دچار کاهش و ضعف شد. در روایات تلمودی، او فردی خردمند، عادل و اهل تساهل معرفی شده که در تصمیمگیریهای دینی نقش تعیینکننده داشته است. در سنت مسیحی نیز نام او در کتاب اعمال رسولان آمده و بهعنوان آموزگار پولس رسول معرفی شده است که در جوانی در محضر او تعلیم دیده است. در همان کتاب، گامالیل در نشست شورای سنهدرین با مداخلهای مبتنی بر استدلال عقلانی مانع برخورد شدید با رسولان مسیحی شد و بر ضرورت مدارا و پرهیز از خشونت در مواجهه با آنان تأکید کرد. او استدلال میکند که اگر حرکت آنان از سوی انسان باشد، خود به خود از بین میرود و اگر از سوی خدا باشد، نمیتوان با آن مقابله کرد. این موضع باعث شده او در نگاه مسیحیان نیز چهرهای خردمند و تا حدی مثبت تلقی شود. در سنتهای دینی بعدی حتی او بهعنوان فردی نیکرفتار و در برخی روایات بهعنوان شخصی که به مسیحیت اولیه گرایش داشته شناخته شده است.
گامالیل
لغت نامه دهخدا
گامالیل. [ ی ِ ] ( اِخ ) یهودی عضو محکمه جنائی بیت المقدس، یکی از بزرگان ربانیون ( قرن اول ).
