پلوتونیوم
با نماد شیمیایی Pu و عدد اتمی ۹۴، عنصری فلزی، رادیواکتیو و از سری آکتینیدهاست که رنگ سفید نقرهای دارد. جرم اتمی نسبی آن ۲۳۹.۱۳ است. این عنصر در طبیعت بهصورت محدود در کانیهایی مانند پیچبلند یافت میشود؛ اما مقادیر قابلتوجه آن عمدتاً از طریق سنتز تولید میگردد. پلوتونیوم دارای شش شکل آلوتروپی است و یکی از سه عنصر شکافتپذیر محسوب میشود. دو عنصر شکافتپذیر دیگر اورانیوم و توریم هستند که قابلیت شکستن به عناصر سبکتر را دارند.
این عنصر در گذشته بیاثر پنداشته میشد؛ اما پژوهشهای دانشمندان آمریکایی در سال ۱۹۹۹ نشان داد که به آهستگی با اکسیژن و آب واکنش میدهد و ترکیب بلوری سبزرنگی تولید میکند که در آب محلول است. دیاکسید پلوتونیوم (PuO₂) که جامدی بلوری و به رنگ زرد است، کاربرد گستردهای در صنایع هستهای دارد. با توجه به امکان سنتز نسبتاً آسان پلوتونیوم-۲۳۹ از اورانیوم، این عنصر به مقدار فراوان در مصارف نظامی تولید شده است. پلوتونیوم نیمهعمری طولانی حدود ۲۴ هزار سال دارد و در تمام این دوره بهشدت سمی و خطرناک است؛ بهطوری که کار با آن، نگهداری و حتی دفع پسماندهای آن با مشکلات و مخاطرات فراوانی همراه است. نخستین بار در سال ۱۹۴۰ توسط تیمی به رهبری گلن سیبورگ در دانشگاه برکلی کالیفرنیا و از طریق بمباران اورانیوم با دوترون سنتز شد. این عنصر، دومین عضو خانواده عناصر ترانساورانیم (فرااورانیوم) پس از نپتونیوم بهشمار میرود که بهصورت مصنوعی تولید گردید.
فرهنگ عمید
عنصری فلزی دارای خواص رادیواکتیو که از شکافتن اورانیوم به دست می آید و در رآکتورهای اتمی به کار می رود.
دانشنامه آزاد فارسی
پلوتونیوم (plutonium)
عنصری فلزی، رادیواکتیو، به رنگ سفیدِ نقره ای، از سری آکتینید ها، با نماد Pu، عدد اتمی ۹، و جرم اتمی نسبی ۲۳۹.۱۳. در طبیعت، به مقادیر کم، در کانی پیچ بِلِند و کانی های دیگر یافت می شود، ولی مقادیر بیشتر آن فقط با سنتز تولید می شود. شش شکل آلوتروپی دارد و یکی از سه عنصر شکافت پذیر است. عناصر شکافت پذیر توانایی شکافت به عناصر دیگر را دارند و دو عنصر دیگر اورانیوم و توریوماند. دی اکسید پلوتونیوم، PuO۲، جامدی بلوری به رنگ زرد است و عمدتاً در صنایع هسته ای به کار می رود. گمان می رفت عنصری بی اثر باشد، امّا در ۱۹۹۹، محققان امریکایی دریافتند که این عنصر به آرامی با اکسیژن و آب واکنش می دهد و ترکیبی بلوری و سبز رنگ تشکیل می دهد که در آب محلول است. از آن جایی که ۲۳۹ـ Pu به راحتی از اورانیوم سنتز می شود، به مقدار فراوان در صنایع نظامی تولید شده است. نیم عمر بالایی، حدود ۲۴هزار سال، دارد و در همۀ این مدت بسیار سمی است. کارکردن با پلوتونیوم بسیار خطرناک، انبارداری آن بسیار مشکل، و دفع و نابودی آن نیز ناممکن است. گلن سیبورگ و همکارانش در دانشگاه برکلی کالیفرنیا، برای اولین بار آن را در ۱۹۴۰ و از طریق بمباران اورانیوم با دوترون سنتز کردند. پلوتونیوم دومین عنصر ترانس اورانیک (فرااورانیوم) بود که سنتز شد. اولین عنصر از این دسته نپتونیومبود.