هراتی

هراتی. [ هََ ] ( ص نسبی ) منسوب به شهر هرات. || نوعی از برنج در گیلان. ( یادداشت به خط مؤلف ). ظاهراً منسوب به دهکده هرات رودسر است. رجوع به هرات شود.
هراتی. [ هََ ] ( اِخ ) از شعرای قرن نهم ومعاصر مؤلف مجالس النفائس است. این مطلع از اوست:
فصل بهار و موسم گلها شکفتن است
ساقی بیار باده، چه حاجت به گفتن است ؟
رجوع به مجالس النفائس، ص 80 شود.

(صفت ) منسوب به هرات ۱- ازمردم هرات. ۲- ساخت. هرات. ۳- نوعی برنج گیلانی (ظاهرامنسوب به دهکد. هرات رودسر ).

هَراتی
(یا هروی) گویش فارسی که مردم هرات در بخش علیای رود مرغاب افغانستان بدان سخن می گویند. صامت های هراتی همانند صامت های فارسی است. برخی تغییرات آوایی هراتی به قرار زیر است: تبدیل /e/ پایانی و کسرة اضافه به /a/ در puxa «کاه گندم»؛ تبدیل /b/ به /v/ در tarvand «تَربند» (پارچة خیس که روی زخم گذارند)؛ تبدیل /r/ به /l/ و برعکس در panjala «پنجره»؛ /f/ به /p/ در patir «فیتر/فطیر»، تغییر /-rx-/ به /-xf/ در nexr «نرخ»، /y/ به /j/، نیز تبدیل /d/ به /t/ در sabat «سبد»؛ تبدیل -n پایانی به -m در دوم شخص جمع ماضی مطلق و raftam «رفتند»، و در nastaran «نسترن». افزودن پسوند -ak به سوم شخص مفرد ماضی و دوم شخص مفرد امر افعال.
50010800

💡 ایل کلهر در دفع تجاوز افغانهای هراتی و جلوگیری از تجاوزات پی در پی دولت عثمانی و اعراب به مرزهای غربی ایران و تأمین نیروهای مسلح نقش بسزایی داشته‌است. با شروع جنگهای ایران و عثمانی از زمان صفویان تا روزگار قاجاری عملکرد این ایل با سران آن در تاریخ جنگها و فتوحات ثبت و ضبط گردیده‌است.

💡 از دیگر اقدامات وی، کشتار فضلا و دانشمندان سنی مذهب بود که حاضر به دست برداشتن از باورهای خود نشدند. برای نمونه می‌توان به شیخ‌الاسلام (تفتازانی) هراتی و حسین بن معین‌الدین میبدی یزدی اشاره کرد.

💡 تقریباً سه‌چهارم (۷۷٪) مردم ولایت هرات در روستاها زندگی می‌کنند و یک‌چهارم یعنی ۲۳٪ در شهرها هستند. نیمی از مردم مرد و نیمی دیگر زن هستند. فارسی و توسط ۹۸٪ از مردم گفتار می‌شود. همین‌طور این دو زبان در ۹۷٫۷٪ روستاهای این ولایت سخن گفته می‌شود. زبان گفتاری باقی مانده مردم ترکمنی است. زبان مادری اکثریت مطلق باشندگان ولایت هرات فارسی با گویش هراتی می‌باشد.

💡 مسجد جامع تربت حیدریه در میدان مرکزی شهرستان تربت حیدریه واقع شده‌است و قدمت آن به اواخر دوره قاجاریه برمی گردد. این مسجد به همت شخصی با نام حاج ابوالقاسم هراتی ساخته شده‌است که بقایای مسجد قدیمی تر را تخریب کرده و به هزینه خود آن را تعمیر کرده‌است و حال به این صورت درآمده. آنچه باعث شکوه عظمت مسجد است ایوان بلندی است که دو گلدسته در دو طرف آن ساخته شده‌است.

💡 ابوالحسن فرزند آقا رضا جهانگیری و اصالتاً اهل هرات در ایران صفوی بود؛ هراتی که دارای سبک خاصی از نگارگری ایرانی بود.آقا رضا به عنوان یک هنرمند شناخته شده و قبل از به سلطنت رسیدن جهانگیر شاه (حدود ۱۶۰۵–۱۶۲۷) کار برای او را آغاز کرد. هنگامی که ابوالحسن شروع به تولید هنر کرد، جهانگیر، مهارت‌های پسر را درک کرد. در سال ۱۵۹۹، ابوالحسن به همراه جهانگیر به دربار تازه تأسیس او در الله‌آباد نقل مکان کرد.