«طوسک» نامی برای یک سرده از گیاهان گلدار است که در منابع گیاهشناسی با عنوان علمی Scabiosa شناخته میشود و در فارسی گاهی با نامهایی مانند «مامیسا» یا «گل کبوتر» نیز از آن یاد میشود. این گیاه از تیره خواجهباشیان بوده و شامل حدود ۲۵ گونه علفی یکساله و چندساله است که در مناطق مختلف ایران نیز میرویند و از نظر پوشش گیاهی تنوع قابل توجهی دارند. طوسک گیاهی علفی با ارتفاعی حدود ۴۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر است که دارای برگهای دراز، باریک، متقابل و بدون دندانه میباشد و از نظر ساختار ظاهری گیاهی نسبتاً ظریف و منظم محسوب میشود. گلهای این گیاه معمولاً به رنگ آبی مایل به بنفش دیده میشوند و به دلیل داشتن نوش فراوان، مورد توجه شدید زنبورهای عسل قرار میگیرند که این ویژگی نقش مهمی در گردهافشانی آن دارد. در منابع طب سنتی، این گیاه با نامهایی مانند «مامیثا» و «مامیثای صحرایی» شناخته شده و در برخی متون عربی نیز با عنوان «ورد الحمام» یا «حشیشهالجرب» از آن یاد شده است. در باورهای قدیمی ایران چنین تصور میشد که اگر مقداری از گل طوسک را بکوبند و آن را در شیر بمالند، شیر سفت یا بسته میشود و از حالت عادی خود خارج میگردد. همچنین گفته میشد که اگر این گیاه را بجوشانند و جوشانده آن را بر ناحیهای از بدن که قرار است تحت عمل یا قطع قرار گیرد بگذارند، آن ناحیه بیحس میشود و احساس درد در آن کاهش مییابد. از نظر ترکیبات شیمیایی، در ریشه این گیاه موادی مانند تانن، نشاسته، ساکاروز، ساپونین و گلوکوزیدی به نام اسکوبیوزید وجود دارد که در خواص دارویی آن نقش دارند. در طب سنتی، طوسک از دیرباز برای درمان برخی بیماریهای پوستی مانند جرب مورد استفاده قرار گرفته و به همین دلیل نام آن نیز با این کاربرد درمانی مرتبط دانسته شده است. همچنین این گیاه دارای اثراتی مانند تقویت هضم و کمک به تصفیه خون معرفی شده و در قالب دمکرده نیز مصرف میشود.
طوسک
لغت نامه دهخدا
طوسک. [ س َ ] ( اِ ) نوعی از خار است که آن را بعربی شوکةالدراجین و خس الکلب ومشطالراعی خوانند. گویند اگر قدری از گل آن بکوبند و در شیر مالند شیر بسته گردد و اگر بجوشانند و بر موضعی که خواهند قطع کردن ِ ضماد کنند بی حس گرداند. ( برهان ) ( آنندراج ). مشطالراعی. ( فهرست مخزن الادویه ).
فرهنگ عمید
= دیفساقوس
فرهنگ فارسی
( اسم ) گیاهی است از تیره دیبساغوس ها جزو رده دو لپه ییهای پیوسته گلبرگ که گونه ای از آن در نواحی مختلف ایران سانتیمتر ۸٠ تا ۱ / ۵ متر می رسد این گیاه دارای برگهای دندانه یی می باشد که دو به دو مقابل هم قرار گرفته اند گلهایش بنفش یا سفیدند. از جوشانده برگها و گلهای این گیاه در تداوی به عنوان معرق و اشتها آور و مدر استفاده می کنند توسک لحیانی جرامعه مشط الراعی چوپان دراقی دنساقوس حسن الکلب شوک الذراجین.
دانشنامه عمومی
طوسک ( مامیسا یا گل کبوتر ) ( Scabiosa ) سَرده ای از گیاهان گلدار از تیرهٔ خواجه باشیان است. از سردهٔ طوسک ۲۵ گونه گیاه علفی یک ساله و چندساله در ایران می روید. این گل در کتاب های طب سنتی با نام های «مامی ثا»، «مامی ثای صحرایی» و در عربی با نام های، «ورد الحمام»، «حشیشه الجرب»، و به فرانسوی، «Scabieuse»، ذکر شده است.
در قدیم در ایران باور بر این بود که اگر قدری از گُل طوسک را بکوبند و در شیر بمالند شیر بسته می گردد و اگر بجوشانند و بر موضعی که می خواهند قطع کنند بگذارند بی حس می کند.
بلندی گل کبوتر ۴۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر است و گیاهی است چند ساله، دارای برگ های دراز، باریک، متقابل. بدون دندانه. گلهای آن دارای نوش فراوان و به رنگ آبی مایل به بنفش، و مورد علاقه شدید زنبور عسل می باشد.
در ریشه این گیاه تانن، نشاسته، قند ساکاروز، ساپونین، گلوکوزیدی به نام «اسکوبیوزید» وجود دارد.
در طب سنتی و از روزگاران قدیم، این گیاه از داروهای مفید بیماری های پوستی مانند: جرب بوده است، نامگذاری آن هم بر همین اساس صورت گرفته است. این گیاه اثر تقویت کننده بر روی هضم و تصفیه کنندگی خون را دارد. برای تهیه دم کرده آن ۱۰ گرم از برگ گیاه را در یک لیتر آب خوش دم کرده و صاف نموده و میل می کنند.
جمله سازی با طوسک
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 اسکابیوسا کوموسا یکی از گونه های طوسک است.