خانات در زبان فارسی، در نقش اسم جمع، صورتِ جمعِ خان و خانه محسوب میشود و به معنای کاروانسراها و محلهای اقامت موقت مسافران است. در متون تاریخی کهن، از این واژه برای اشاره به بناهایی که در مسیرهای کاروانی جهت اسکان و آسودن رهروان ساخته میشدند، استفاده شده است. برای نمونه، در کتاب الفتوح آمده است که برخی از صحابه از پیامبر اسلام پرسیدند: «ای پیامبر خدا، این خانات و مساکن که در راه شام است...». همچنین در جای دیگری از همین کتاب، از قول ضحاک نقل شده است: خاناتی که مسافران در آن فرود آیند. این کاربردها گواهی بر معنای رایج این واژه در مفهوم اقامتگاههای میانراهی است. علاوه بر این، خانات نام یک منطقه جغرافیایی نیز بوده است. بر اساس برخی منابع، مانند یادداشتهای مؤلف، این نام به بخشی از جنوب تهران اشاره داشته است. بنابراین، این واژه میتواند هم بر نوعی بنا و هم بر یک ناحیه مکانی دلالت کند.
خانات
لغت نامه دهخدا
خانات. ( اِ ) ج ِ خان و خانه و بمعنی کاروانسراها میباشد: بعضی صحابه گفتند. یا رسول اﷲ این خانات و مساکن که در راه شام است... ( فتوح ص 4 ). ضحاک گفت: خاناتی که مسافران در او فرودآیند. ( فتوح ص 4 ).
خانات. ( اِخ ) نام قسمتی از جنوب طهران. ( یادداشت بخط مؤلف ).
فرهنگ فارسی
نام قسمتی از جنوب طهران