تولیت

تولیت، در اصل مصدری عربی به معنای تولیة است که در زبان فارسی به‌صورت اسم یا فعل به‌کار می‌رود. از جمله معانی اصلی آن، نصب و گماردن در مقابل عزل است؛ بدین‌معنا که کاری را بر عهده‌ی کسی گذاشتن یا منصبی را به وی سپردن. در متون تاریخی و ادبی، این واژه غالباً در اشاره به اعطای مناصب اداری، نظامی یا حکومتی به‌کار رفته است؛ چنان‌که در متنی تاریخی آمده است: چون وزارت بدو رسید، تاش را از زعامت و قیادت لشکر معزول کرد و به تولیت و تقریر آن منصب بر ابوالحسن سیمجور مثال داد.

در حوزه‌ی حقوقی و امور اداری، تولیت به‌ویژه به معنای ذمّه‌داری و سرپرستی امور موقوفه اطلاق می‌شود. در این مفهوم، متولی کسی است که اداره‌ی اموال وقفی و نظارت بر اجرای نیات واقف را بر عهده دارد. این کارکرد واژه، در اصطلاح‌شناسی فقهی و حقوقی ایران جایگاه مهمی یافته و به‌صورت مصطلح در امور مرتبط با وقف به‌کار می‌رود. علاوه بر این، تولیت در معانی دیگری چون روی آوردن، پشت‌گردانیدن و واگذاری پی‌در‌پی نیز به‌کار رفته است. همچنین در برخی متون، به معنای فروش چیزی به قیمت خریداری‌شده به شخص دیگر نیز آمده است. با این‌حال، کاربرد اصلی و رایج این واژه در زبان فارسی امروز، بیشتر در حوزه‌ی امور اداری، وقف و سرپرستی اموال است.

لغت نامه دهخدا

تولیت. [ ت َ ی َ ] ( ع مص ) تولیة. نصب. مقابل عزل. کار در گردن کسی کردن. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). عمل دادن به کسی. ( غیاث اللغات ): چون وزارت بدو رسید تاش را از زعامت و قیادت لشکر معزول کرد و به تولیت و تقریر آن منصب بر ابوالحسن سیمجورمثال داد. ( ترجمه تاریخ یمینی چ 1 تهران ص 80 ). || والی ساختن. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). والی گردانیدن. ( غیاث اللغات ). || روی آوردن. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). || پی در پی شدن. ( غیاث اللغات ). || برگردانیدن. ( یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). پشت برگردانیدن. به همه معانی رجوع به تولیة شود. || چیزی را به آنچه خریده باشند به کسی فروختن. || ( اِ ) ذمّه داری. ( غیاث اللغات ). ذمّه داری و واگذاری امور املاک موقوفه. ( ناظم الاطباء ). رجوع به تولیت دادن شود.
تولیة. [ ت َ ی َ ] ( ع مص ) روی فراکردن. ( تاج المصادر بیهقی ).روی فا چیزی کردن. ( زوزنی ). روی به چیزی آوردن. ( ترجمان جرجانی ترتیب عادل بن علی ) ( دهار ). روی آوردن به جهتی و کاری. منه قوله تعالی: فَوَل ِّ وجهک شطر المسجد الحرام. ( قرآن 2 / 144 ) ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || پشت بگردانیدن. ( تاج المصادر بیهقی ) ( زوزنی ) ( ترجمان جرجانی ترتیب عادل بن علی ) ( از آنندراج ) ( از دهار ). روی بگردانیدن و پشت دادن ( ضد ) و منه ُ قوله تعالی: ولی مدبراً. ( قرآن 10/27 ). || برگردانیدن. منه قوله تعالی: ما ولّی̍هم عن قبلتهم. ( قرآن 2 / 142 ).( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || اعراض کردن و دور گردیدن: ولی الشی و عنه تولیة. ( منتهی الارب ). || والی گردانیدن. ( ترجمان جرجانی ترتیب عادل بن علی ) ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( آنندراج ) ( از کشاف اصطلاحات الفنون ) ( دهار ) ( از اقرب الموارد ). || کار در گردن کسی کردن. یقال: ولاه الامیر عمل کذا. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). عمل دادن به کسی. ( آنندراج ). کار به ذمه کسی کردن. ( غیاث اللغات ). || خشک شدن خرما. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || چیزی بدانچه خریده باشی فراکسی دادن. ( تاج المصادر بیهقی ). چیز بر آنچه خریده باشند فا ( به ) کسی دادن. ( زوزنی از یادداشت بخط مرحوم دهخدا ). نقل کردن مبیعه را به عقد و ثمن نخستین. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). اصطلاح فقهی، بیعی که بایع ثمنی را که برای خرید مبیع پرداخته است بازگوید و به همان مبلغ نیز آن را بفروشد. و در کشاف آمده است:هرگاه شخص چیزی را به ثمن معین بخرد و آنگاه بخواهدآن را به دیگری بفروشد، اگر بخریدار بگوید: آن را به ثمنی که خریده ام بتو فروختم، چنین بیعی را تولیة گویند. ( از کشاف اصطلاحات الفنون ). رجوع به بیع شود.

فرهنگ معین

(تُ لِ یَ ) [ ع. تولیة ] (مص م. ) ۱ - والی گردانیدن، رسیدگی به امری را به عهده کسی گذاشتن. ۲ - به عهده گرفتن املاک موقوفه.

فرهنگ عمید

۱. عهده داری امور املاک موقوفه.
۲. [قدیمی] عهده دار شدن.
۳. [قدیمی] سرپرستی و رسیدگی امری را به عهدۀ کسی سپردن.

فرهنگ فارسی

والی گردانیدن، ولایت دادن، سرپرستی ورسیدگی امری
۱- ( مصدر ) خداوندی کردن خداوندی دادن دست دادن والی گردانیدن ولایت دادن. ۲ - سرپرستی شغلی را بعهد. کسی سپردن. ۳- ( مصدر ) عهده دار بودن امور موقوفات و مزارات. ۴ - ( اسم ) سرپرستی.
تولیه نصب مقابل عزل کار در گردن کسی کردن عمل دادن به کسی والی ساختن والی گردانیدن روی آوردن پی در پی شدن چیزی را به آنچه خریده باشد به کسی فروختن ذمه داری

دانشنامه عمومی

تولیت ( به انگلیسی: Thulite ) با فرمول شیمیایی از مجموعه کانی هاست و لومینسانس قهوه ای تیره دارد از واژه تولوس اخذ شده است نا محلول در اسیدها و دارای تخلخل های توده ای سیاه رنگ است. CaO:24. 69% Al2O۳:۳۳٫۶۶٪ SiO۲:۳۹٫۶۸٪ H2O:۱٫۹۷٪ و ادخال های Fe, Mn, Cr, Ti, K, Na, V تولیت ) برای اولین بار در نروژ کشف شد و از نظر شکل بلور: منشوری، رنگ: آبی - خاکستری سیاه - قرمز - قهوه ای ( شبیه تولیت ) - صورتی ( شبیه، شفافیت: شفاف - نیمه کدر - غیر شفاف، شکستگی: نامنظم، جلا: شیشه ای - صدفی، رخ: ضعیف - مطابق با سطح، سیستم تبلور: ارترومبیک و در رده بندی سیلیکات است همچنین خاصیت مغناطیسی ندارد و منشأ تشکیل آن دگرگونی مجاورتی است.
همایند کانی شناسی ( پارانژ ) آن خواص نوری - واکنش های شیمیایی - اشعه Xپامپله ایت - آمفیبول - اپیدوت - وزوویانیت - کوارتز - گارنت است، از نظر ژیزمان بلوری - آگرگات شعاعی - فشرده کمیاب است و بیشتر به طور محلی در نروژ، روسیه، آمریکا، نامبیا، استرالیا و گروئنلند یافت می شود.

ویکی واژه

تولیة
والی گردانیدن، رسیدگی به امری را به عهده کسی گذاشتن.
به عهده گرفتن املاک موقوفه.

جمله سازی با تولیت

💡 بنان خویش را در ملک بخشی تولیت دادی بیان خویش را بر گنج دانش قهرمان کردی

💡 خود چه تعلّق به تو کعبه و بت خانه را تولیت و سلطنت نیست مگر کارِ عشق

کیری یعنی چه؟
کیری یعنی چه؟
ظهور یعنی چه؟
ظهور یعنی چه؟
فال امروز
فال امروز