واژۀ قیادت در زبان عربی، از ریشۀ «ق و د» و به معنای راهنمایی و رهبری کردن است. در کاربرد عمومی، این اصطلاح به مفهوم پیشوایی، هدایت و رهبری گروه یا جامعه به کار میرود و در متون ادبی و اجتماعی فارسی نیز با همین معانی شناخته میشود. به عنوان یک اسم مصدر، بیانگر عمل راهبری و هدایت است و در حوزۀ مدیریت و رهبری، جایگاهی کلیدی دارد.
در برخی متون کهن و فرهنگهای فارسی، واژۀ قیادت در معنایی خاصتر و اغلب با بار منفی به کار رفته است. برای نمونه، در فرهنگ فارسی معین، به مفاهیمی چون «قرمساقی»، جاکشی و دلالی محبت اشاره شده که بیانگر نقش واسطهگری در اموری ناپسند است. این کاربرد نشان میدهد که این واژه، بسته به زمینۀ تاریخی و اجتماعی، میتواند دلالتهای اخلاقی متفاوتی داشته باشد.
در حوزۀ حقوق جزای اسلامی، قیادت به عنوان یک اصطلاح تخصصی تعریف مشخصی دارد. بر اساس مادۀ ۲۱۱ قانون مجازات عمومی پیشین و منابع حقوقی مانند فرهنگ حقوقی جعفری لنگرودی، قیادت عملی است که شخصی به نام قواد برای تسهیل و تحقق رابطۀ نامشروع بین دو نفر انجام میدهد. این عمل، جرم محسوب میشود و با مجازات همراه است. بنابراین، در اصطلاح حقوقی، این واژه کاملاً از معنای عمومیِ رهبری فاصله گرفته و بر اقدام مجرمانۀ دلالت در فساد اخلاقی دلالت دارد.
قیادت. [ دَ ] ( ع مص ) راهنمایی کردن. رهبری کردن. || پیشوایی کردن. || ( اِمص ) راهنمایی. رهبری. || پیشوایی. || قرمساقی. جاکشی. دلالی محبت. ( فرهنگ فارسی معین ). || ( اصطلاح حقوق جزای اسلامی ) قیادت عمل شخصی است که برای واقع ساختن مقاربت ( دخول ) نامشروع بین دو نفر اقدام میکند. چنین شخصی را قواد گویند. ( قانون مجازات عمومی بند سوم از ماده 211 و فرهنگ حقوقی جعفری لنگرودی ). رجوع به قیادة شود.
قیادة. [ دَ ] ( ع مص ) کشیدن ستور و جز آن. قَود. ( اقرب الموارد ) ( منتهی الارب ). رجوع به قَود شود.
(قِ دَ ) [ ع. قیادة ] (مص م. ) رهبری کردن، پیشوایی کردن.
۱. رهبری، پیشوایی.
۲. = قَوّادی
۳. [مجاز] دلالی.
رهبری کردن، پیشوایی کردن، پیشروشدن، راهنمایی، رهبری
۱ - ( مصدر ) راهنمایی کردن رهبری کردن ۲ - پیشوایی کردن ۳ - ( اسم ) راهنماییی رهبری ۴ - پیشوایی ۵ - قرمساقی جاکشی دلالی محبت.
رساندن زن و مرد نامحرم به یکدیگر برای زنا. به کسی که چنین کند قوّاد گویند. حدّ قیادت برای بار نخست ۷۵ تازیانه است و با تکرار، پس از اجرای حدّ برای سومین بار، یا چهارمین بار (بنابر اختلافی که وجود دارد) اعدام می شود. برخی، تراشیدن سر، گرداندن در شهر و نیز تبعید را به مجازات مرد قوّاد، افزودند، اما تبعید را شیخ مفید، بعد از اجرای حدّ برای بار دوم، ثابت می داند. کسانی چون مقدس اردبیلی و خویی، حد قیادت را فقط تازیانه می دانند. در قانون جاری ایران، حد قوادی برای مرد ۷۵ تازیانه و نیز تبعید به مدت سه ماه و برای زن فقط تازیانه است. کودک نابالغ، فقط تأدیب می شود. راه های اثبات قیادت: ۱. دو مرتبه اقرار؛ ۲. شهادت دو شاهد عادل مرد. شهادت زن به هیچ روی برای اجرای حد کافی نیست. برخی گفته اند با یک مرتبه اقرار نیز ثابت می شود. نیز ← قوّادی
قیادة
رهبری کردن، پیشوایی کردن.
