ترانسفورماتور

(تِ فُ تُ ) [ فر. ] (اِ. ) دستگاهی ک ه برای افزودن یا کاستن الکتریسته به کار رود، مبدل (فره ).

دستگاه مخصوصی که برای کم و زیاد کردن جریان الکتریسیته به کار می رود.

تغییردهنده، تبدیل کننده، دگرگون کننده
( اسم ) دستگاهی که برای افزودن یا کاستن نیروی الکتریسیته بکار رود.

[فیزیک] ← مبدل

ترانْسفورماتور (transformer)
وسیله ای برای تبدیل جریان متناوبی با یک ولتاژ معین به جریان متناوبی با ولتاژ دیگر، بدون تغییر بسامد، و بر اساس القای الکترومغناطیسی. از ترانسفورماتور در دستگاه های برقی متفاوت و به ویژه برای انتقال برق استفاده می کنند. برای انتقال برق، ولتاژهای بالا و جریان های پایین را به کار می گیرند. ترانسفورماتور دو سیم پیچ (کویل) دارد: پیچک اولیه ای برای ورودی و پیچک ثانویه ای برای خروجی که روی هستۀ آهنی مشترکی پیچیده شده اند. نسبت ولتاژ اولیه به ثانویه با تعداد دورهای سیم پیچیِ پیچک های اولیه و ثانویه تناسب مستقیم، ولی با نسبت جریان ها تناسب معکوس دارد. در ترانسفورماتور افزاینده تعداد دور پیچک ثانویه از پیچک اولیه بیشتر است و بنابراین، ولتاژی که در پیچک ثانویه القا می شود، از ولتاژ پیچک اولیه بزرگ تر است. اگر تعداد دور پیچک اولیه NP و تعداد دور پیچک ثانویه NS باشد و ولتاژها را به ترتیب با VP و VS نشان دهیم، آن گاه(فرمول ۱)مثلاً، اگر پیچک اولیه ۲۰۰ دور و پیچک ثانویه ۲هزار دور سیمِ پیچیده داشته باشند، آن گاه ولتاژی که در پیچک ثانویه القا می شود، ۱۰ برابر ولتاژ پیچک اولیه است.فرمول ۱:
در ترانسفورماتور کاهنده تعداد دور سیم پیچیِ پیچک اولیه از تعداد دور سیم پیچیِ پیچک ثانویه بیشتر، و بنابراین ولتاژی که در پیچک ثانویه القا می شود، از ولتاژ پیچک اولیه کمتر است. فرمول قبل در این مورد نیز صادق است، بنابراین اگر روی پیچک اولیه ۲هزار دور، و روی پیچک ثانویه ۲۰۰ دور سیم پیچیده شود، آن گاه ولتاژ القا شده در پیچک ثانویه۱۰/۱ ولتاژ پیچک اولیه است.

دستگاهی ک ه برای افزودن یا کاستن الکتریسته به کار رود، مبدل (فره)

💡 با ترکیب دو یا چند القاگر می‌توان افزارهای به نام «ترانسفورماتور» ساخت که عضوی بنیادی در تمامی مدارهای تغذیه، انواع شارژکُن‌ها و مدارهای مبدّل ولتاژ است. با استفاده از ترکیب خط‌های شار مغناطیسی میان دو القاگری که یکی ثابت و دیگری در حال چرخش است، گشتاور نیرو ایجاد می‌شود که اساس کار موتورهای القایی می‌باشد.

💡 مهندسی مکاترونیک یک دوره بین رشته ای است که شامل مفاهیم سیستم های الکتریکی و مکانیکی است. یک مهندس مکاترونیک درگیر طراحی ترانسفورماتورهای توان بالا یا فرستنده های ماژول فرکانس رادیویی است.

💡 در کاربردهای صوتی از اتوترانسفورماتورهای نصب شده به منظور هماهنگ‌کردن گوینده با سیستم صوتی با ولتاژ دائمی استفاده می‌شود و همچنین در مورد مقاومت‌ها، آن را بین میکروفن با مقاومت پایین و یک تقویت‌کننده با مقاومت بالا قرار می‌دهند.

💡 اتوترانسفورماتور یک ترانسفورمر الکتریکی می‌باشد که در آن یک سیم پیچ وجود دارد که بخشی از آن بین مدار اولیه و ثانویه مشترک است. یک اتو ترانسفورماتور معمولاً برای تبدیل ولتاژ یک خط نیروی محلی به ولتاژی دیگر برای استفاده تجهیزات الکتریکی استفاده می‌شود. اغلب این نسبت تبدیل از ۱۲۵ ولت به ۲۵۰ ولت یا از ۲۵۰ به ۱۲۵ ولت می‌باشد. 

💡 مطابق تصویر دو طرف ثانویه ترانسفورماتور از بار جدا شده است و طرف اولیه به ولتاژ نامی شبکه متصل می‌شود. ولتاژ اعمالی به ترانسفورماتور باعث مغناطیس شدن هسته ترانس و عبور جریان بی‌باری از سیم‌پیچ اولیه می‌شود. چونکه جریان سیم‌پیچ ۲ تا ۶ درصد جریان نامی است می‌توان از تلفات سیم‌پیچ اولیه چشم‌پوشی کرد.