تبعیت

واژۀ «تبعیّت» که ریشه در زبان عربی دارد، در اصل مصدر و به معنای «پیرو شدن»، «دنبال کردن» و «متابعت کردن» است. این مفهوم، جوهر اصلیِ پیروی و اقتدا به یک شخص، مرام، یا یک اصل پذیرفته‌شده را در خود جای داده است. علاوه بر این، فرهنگ‌های لغت معتبر، از جمله «غیاث‌اللغات» و «آنندراج»، بر این معنای لزوم پیروی تأکید کرده‌اند. از نظر دستور زبان، برخی معتقدند که این واژه یک مصدر جعلی فارسی است، زیرا «تَبَع» خود یک مصدر عربی است و افزودن «یّت» به آن، یک ساختار مصدری‌شده را ایجاد کرده است، هرچند که این ساختار در زبان فارسی رایج شده و برای اشاره به حالتِ تابع بودن یا تبعیت کردن به کار می‌رود.

در کاربرد عملی، «تبعیّت» صرفاً به معنای اطاعت کورکورانه نیست، بلکه شامل تقلید روش‌ها و پذیرش اصول مرجع نیز می‌شود. این مفهوم در جملاتی مانند «تبعیّت کردن» صرف می‌شود و نشان‌دهنده یک رابطه فعال میان پیرو و متبوع است. در کنار این معنای اصلی، در متون ادبی و حکمی مانند «کلیله و دمنه»، واژۀ «تبعیّت» در معنای «دنباله» یا «نتیجه» نیز به کار رفته است. به عنوان مثال، در آنجا که آمده است: «آنکه سعی برای آخرت کند مرادهای دنیا به تبعیت بیابد»، مقصود این است که پاداش‌ها و نتایج دنیوی در پی و در نتیجه اعمال اخروی او به دست خواهند آمد.

لغت نامه دهخدا

تبعیت. [ ت َ ب َ ی ی َ ] ( ع مص ) پیرو شدن. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ). مأخوذ از تازی؛ پیروی و متابعت و تقلید. ( ناظم الاطباء ). تابع و پیرو بودن. لفظ مذکور مصدر جعلی است، چه لفظ تبع خود مصدر است. ( فرهنگ نظام ). و با کردن صرف شود: تبعیت کردن. || ( اِ )دنبال. نتیجه: و نیز آنکه سعی برای آخرت کند مرادهای دنیا به تبعیت بیابد. ( کلیله و دمنه ).
تبعیة. [ ت َ ب َ ی ی َ ] ( ع مص ) پیروی و تقلید و متابعت. ( ناظم الاطباء ). پیروی. ( دزی ). تبعیت. رجوع به تبعیت شود.

فرهنگ معین

(تَ بَ یَّ ) [ ع. تبعیة ] (اِمص. ) پیروی، دنباله روی.

فرهنگ عمید

پیروی.

فرهنگ فارسی

پیروی
( اسم ) پیروی پسروی.

دانشنامه اسلامی

[ویکی فقه] تبعیت، اصطلاحی فقهی به معنای تبعیت چیزی از حکم یا عنوان شرعی چیز دیگر می باشد.
تبعیّت یعنی ارتباط و وابستگی چیزی (تابع) به چیزی (متبوع) که از این عنوان به مناسبت در بابهای طهارت، صلات، جهاد، تجارت، نکاح و لقطه سخن رفته است.
معنای لغوی تبعیت
تبعیت در لغت به معنای پیروی کردن و تابع بودن است و در منابع فقهی، بویژه فقه امامی، به اصطلاحی خاص تبدیل شده است. در برخی علوم دیگر مانند اصول فقه و حقوق و علوم سیاسی نیز در معانی خاصی به کار رفته است.
کاربرد واژه تبعیت در متون فقهی
کاربرد واژه تبعیت در متون فقهی، بویژه منابع متأخر امامی، رواج بسیار دارد و در ابواب گوناگون فقه از جمله طهارت و نماز و جهاد و بیع به کار می رود.
تبعیت یکی از مطهِرات در منابع فقهی
...

ویکی واژه

cittadinanza
پیروی، دنباله روی.