دانشگاه (University) یک نهاد آموزشی عالی است که به ارائه آموزش و پژوهش در رشتههای مختلف علمی، فنی، هنری و اجتماعی میپردازد. این مؤسسات به تربیت دانشجویان برای اخذ مدارک تحصیلی از جمله کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا مشغول هستند و به عنوان مراکز علمی و تحقیقاتی شناخته میشوند.
ویژگیهای دانشگاه
این نهادها به ارائه دورههای تحصیلی در مقاطع مختلف (کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکترا) میپردازند و به تربیت افراد متخصص در زمینههای گوناگون کمک میکنند. این مؤسسات به عنوان مراکز تحقیقاتی نیز شناخته میشوند و میتوانند به پیشرفت علم و فناوری کمک کنند. علاوه بر این، رشتههای متنوعی در زمینههای مختلف از جمله علوم انسانی، علوم طبیعی، مهندسی، پزشکی، هنر و علوم اجتماعی در این مؤسسات ارائه داده میشوند.
انواع دانشگاهها
دولتی: این مؤسسات تحت نظارت دولتها و با استفاده از بودجههای عمومی اداره میشوند و شهریه کمتری نسبت به دانشگاههای خصوصی دارند.
خصوصی: این مراکز به صورت مستقل و با استفاده از منابع خصوصی تأسیس میشوند و معمولاً شهریه بالاتری دارند.
تحقیقاتی: برخی از این نهادها به طور خاص بر روی تحقیق و پژوهش تمرکز دارند و امکانات پیشرفتهتری برای تحقیقات علمی فراهم میکنند.
دانشگاه. [ ن ِ ] ( اِ مرکب ) دانشگه. محل دانش. جای دانش. جای علم. || اصطلاحاً مؤسسه ای که تعلیم درجات عالیه علوم و فنون و ادبیات و فلسفه و هنر کند. این کلمه بجای اونیورسیته بکار رفته است. دانشگاه شعبه هایی بنام دانشکده خواهدداشت و هر دانشکده جای تعلیم رشته ای از رشته های علمی یا فنی یا ادبی یا فلسفی و یا هنری خواهد بود. در ایران صرف نظر از مدارس قدیم که همه نوع تعلیم از فروترین تا برترین درجات در آنها داده میشد و برخی از آنها در تاریخ تعلیم و تربیت در قرون مختلفه بنام بوده است، سابقه تأسیس دانشگاه 1313 هَ. ش. می رسد که دانشگاه تهران بنیاد نهاده شده است. و هم اکنون جز از تهران در شهرهای اصفهان و تبریز و شیراز و مشهد و اهواز نیز دانشگاه هست و ما فهرست وار به تشکیلات و تاریخ تأسیس هرکدام و اینکه هر یک مشتمل بر چند دانشکده هستند اشاره می کنیم:
دانشگاه تهران - دانشگاه تهران در سال 1313 هَ. ش. بموجب «قانون تأسیس دانشگاه » مصوب هشتم خرداد 1313 ایجاد گردید و در این تاریخ از مدارس عالی که در آن هنگام وجود داشت ( مانند دارالمعلمین عالی، مدرسه حقوق و علوم سیاسی، مدرسه عالی طب ) دانشگاه تهران تشکیل شد و بسرعت اجزاء مختلف آن ایجاد گردید. با این تعبیر میتوان قدیمترین تاریخ تأسیس بعضی از شعب منضم شده به دانشگاه تهران را سال 1268هَ. ق. ( 1231 هَ. ش. ) که سال تأسیس مدرسه دارالفنون بر اثر مساعی میرزا تقی خان امیرکبیر باشد، دانست. دارالفنون دارای شعب متعدد از قبیل طب، فنون نظامی، ریاضیات، ادبیات، موسیقی و رشته های دیگر علوم و فنون بود.
رشته طب بر اثر توسعه سازمان آن بعدها از دارالفنون جدا و بنام مدرسه عالی طب و داروسازی موسوم شد. همچنین رشته های فنون نظامی نیز از دارالفنون جدا شد و بوزارت جنگ ملحق گردید. البته در آن زمان در نقاط مختلف کشور مدارس قدیمه ای وجود داشت که در آنها علوم اسلامی و بسیاری ازمباحث مربوط بعلوم عقلی و نقلی تدریس میشد. قدیمترین تاریخ تأسیس این مدارس و دارالعلمها در ایران قرن چهارم هَ. ق. ( قرن دهم م. ) است. مجموعه این مدارس و ایجاد مدارس عالی دیگری که در شرایط زمان تأسیس آنها را ایجاب میکرد و لزوم وحدت و تمرکز اداره این مدارس عالی سبب شد که وزارت فرهنگ بترتیبی که در کشورهای مترقی معمول است طرح دانشگاهی بریزد و قانون آنرا در هشتم خرداد1313 به تصویب برساند. اینک متن قانون تأسیس دانشگاه که در جلسه هشتم خرداد 1313 از تصویب مجلس شورای ملی گذشته است:
( ~. ) (اِمر. ) ۱ - جای دانش، محل تعلیم و تعلم دانش. ۲ - مؤسسة علمی وسیع شامل چند دانشکده و مؤسسه.
مدرسۀ عالی که تمام علوم در آنجا تدریس شود، مؤسسۀ آموزش عالی بزرگی که شامل چند دانشکده و رشته های گوناگون در سطح بالاتر از دیپلم در آن آموزش داده می شود.
( اسم ) ۱ - جای تعلیم محل آموختن. ۱ - موسسه علمی وسیع شامل چند دانشکده و موسسه مجموعه مدارس عالی دارالفنون دار العلم.