خلنده

خلنده. [ خ َ ل َ دَ / دِ ] ( نف ) در اندرون شونده. مجروح کننده. ( از برهان قاطع ) ( از صحاح الفرس ). سوراخ کننده:
بود بر دل ز مژگان خلنده
گهی تیر و گهی ناوک زننده.لبیبی.حلق بداندیش را برنده چو تیغی
دیده بدخواه را خلنده چو خاری.فرخی.همه درخت و میان درخت خار گشن
نه خار بلکه سنان خلنده و خنجر.فرخی.خلنده تر ز جاهل بر نروید.ناصرخسرو.هرچند خلنده ست چو همسایه خرماست
بر شاخ چو خرمات همی آب خورد خار.ناصرخسرو.|| تیرکشنده. زخمی که تیر می کشد. ( از یادداشت بخط مؤلف ): آماسی که سخت گرم و خلنده باشد همچون خار بخلد آن را شوکه گویند. ( از ذخیره خوارزمشاهی ). علامتهای آن [ علامتهای تفرق الاتصال ] درد خلنده باشد و گاهگاه چنان پندارد که آن موضع... ( ذخیره خوارزمشاهی ). علامت این آماس دردی بود لازم و خلنده و تب سوزان. ( ذخیره خوارزمشاهی ). || نافذ. ( ناظم الاطباء ).

(خَ لَ دِ ) (ص فا. ) آن چه که در چیزی فرو رود.

آنچه در چیزی می خلد و فرومی رود، فرورونده: بُوَد بر دل ز مژگان خلنده / گهی تیر و گهی ناوک زننده (لبیبی: شاعران بی دیوان: ۴۸۹ ).

آنچه که در چیزی فرو رود ( مانند سوزن خار و غیره ).
در اندرون شونده مجروح کننده

آن چه که در چیزی فرو رود.

💡 غمش بسینه صاحبدلان دمنده چو گل دمش بدیده بیحاصلان خلنده چو خار

💡 ز روی آب هزاران زره پدید آرد خلنده باد چو بر وی گذشت پیکان وار

💡 گر غمزهٔ خلندهٔ او نیستی چو تیر رویم چو پود و پشت‌ کمان‌ وار نیستی

💡 همه درخت و میان درخت خار کشن نه خار بلکه سنان خلنده و خنجر

💡 کجا مخالفت اندر جهان پدید آید گل شکفته کند در زمان خلنده چو خار

💡 خلنده‌تر ز جاهل بر نروید هگرز، ای پور، ز آب و خاک خاری