کرخه

کرخه. [ ک َ خ َ ] ( اِخ ) کرخا. شهری بوده است نزدیک شوش که اکنون نامش بر روی رودکرخه مانده. مقدسی گوید شهری است کوچک و آبادان و نیکو بازارش روزهای یکشنبه است و دارای قلعه و بوستانهاست. ( از جغرافیایی تاریخی لسترنج صص 258 - 259 ).
کرخه. [ ک َ خ َ ] ( اِخ ) آن را نهرالسوس خوانند از کوه الوند همدان برمی خیزد و با آبهای دینور و کولکو و سیلاخور و خرم آباد و کژکی جمع می شود و بر ولایت حویزه می گذرد و با آبهای دزفول و تستر به شطالعرب می ریزد. طول این رود تا شطالعرب صدوبیست فرسنگ است. ( نزهةالقلوب چ اروپا مقاله سوم ص 918 ). این رود را استرابون خوآسپ نامیده و گوید خوآسپ از حوالی شوش می گذرد و با اوله اوس ( کارون ) و دجله به دریاچه ای وارد میشوند و پس از آن به دریا می ریزند. ( از تاریخ ایران باستان ج 2 ص 1490 و 1546 ). در عهد قدیم از حیث سبکی آب معروف بود. رود مزبور از قره سو و گاماسب ترکیب می شود و پس از عبور از نزدیکی شوش قدیم دو شعبه می شود؛ شعبه ای به بساتین می رود و پس از آن باتلاقهایی تشکیل می دهد و شعبه دیگر در هورالحویزه گم می شود و فاضل آبش به دجله می رسد. ( تاریخ ایران باستان ج 1 ص 147 ).

رود بزرگی است در مغرب ایران که سرچشمه عمده آن کوهستان الوند است. این رود قسمتی از دیوارهای کوهستانی مغرب را بریده معابری ایجاد کرده سراسر لرستان و خوزستان را از شمال بجنوب پیموده در مغرب خوزستان به باتلاق جاموس ( شط گامیش ) میریزد و در این مسیر پر پیچ و خم رودهای متعدد از کوههای کرمان - شاهان و لرستان به آن ملحق می شود و آبشارهای متعددی تشکیل میدهد که نظایر آن کمتر است. رود قراسو ( در کرمانشاهان ) و کشکان رود ( در لرستان ) از مهمترین شعب سیمره یا کرخه بشمار می آیند.

💡 در چند ماه نخست جنگ، ارتش ایران با طراحی چهار عملیات تلاش کرد باعث توقف پیشروی ارتش عراق شود. از جمله عملیات پل نادری در ۲۳ مهر ۱۳۵۹ در غرب دزفول و اراضی غرب رود کرخه که گرچه از نظر تصرف زمین دستاورد مهمی نداشت ولی مانع عبور ارتش عراق از کرخه شد.

💡 با افزایش میزان خروجی سد کرخه ورود آب به مخازن ورودی تالاب هور العظیم گردید.

💡 ابوغریب (کرخه)، روستایی در عبدالخان از توابع بخش مرکزی شهرستان کرخه در استان خوزستان ایران است.