کتزیاس

کتزیاس. [ ک ِ ت ِ ] ( اِخ ) مورخ از اهل کنید مستعمره دریانی در آسیای صغیر بود. مورخ مذکور مدت 17 سال ( 415 - 398 ق. م. ) معالج پروشات ملکه ایران، یعنی زن داریوش دوم و طبیب اردشیر دوم هخامنشی بود. کتاب هایی که نوشته از این قرار است:
1- پرسی کا ( تاریخ ایران ). 2- ایندیکا ( تاریخ هند ). 3- در باب رودها. 4- در باب کوهها. 5- دریانوردی بدور آسیا. مهمترین تألیفات او متضمن 23 کتاب بوده است: شش کتاب متعلق به تاریخ آسور و ماد، هفت کتاب مربوط به تاریخ ایران ( از کورش بزرگ تا فوت خشایارشا ) و ده کتاب آخر دنباله تاریخ ایران تا 398 ق.م. در این سال کتزیاس از دربار ایران رفته است. وی گوید در موقع اقامت خود در دربار شوش علاوه بر تحقیقاتی که می کرد به مدارک دولتی دسترسی داشت و مدارک را ( بازی لی کای دیفترای ) یعنی دفاتر شاهی می نامد. کتابهایی که کتزیاس راجع به ایران و هندنوشته مفقود شده و به ما نرسیده است ولی مورخان یونانی و رومی قسمتهایی از آن را در کتب خود ذکر کرده اند. رجوع به تاریخ ایران باستان شود.

مورخ از اهل کنید مستعمره دریانی در آسیای صغیر بود

~ یا کتسیاس پزشک نامی و از خویشان بقراط بنیانگذار طب علمی بوده و در حدود سال ۴۱۴ پ. م. به اسارت ایرانیان درآمد و به دربار داریوش‌دوم منتقل گشت و پس از مدتی به دربار اردشیردوم معروف به آگامِمنون هفده‌ سال زندگی کرد. از تألیفات وی یکی پرسیکا یا تاریخ‌پارس و دیگر شرح مختصری درباره هندوستان بنام ایندیکا می‌باشد.

💡 در نبرد کوناکسا، او دومین فرمانده کوروش بود و فرماندهی سپاه چپ را بر عهده داشت. به گفته کتزیاس، زمانی که کوروش موفق به زخمی کردن اردشیر شد، او در کنار کوروش بود، اما این بعید است. این باعث می‌شود که او در سمت راست سپاه، در کنار کوروش قرار بگیرد، و گزنفون و دیودور هر دو موافق هستند که او در سمت چپ بود، که سبب شود مقداری دورتر از این صحنه باشد.

💡 دیگر مورخان یونانی چون پلیبیوس، کتزیاس، ژوستین و گزنفون نیز دربارهٔ هگمتانه مطالبی جمع‌آوری کرده‌اند. دیااکو پس از اینکه هگمتانه را به پایتختی خود برگزید، تصمیم به ساخت قصری عظیم و مستحکم، به صورت هفت قلعهٔ تودرتو، گرفت. به‌طوری‌که کاخ پادشاهی و خزانه، در درون قلعهٔ هفتم قرار داشته باشند. دیااکو، به تقلید از رنگ‌آمیزی قصرهای بابلی، دستور داده بود کنگره‌های هر قلعه را به رنگی مخصوص درآورند.