کلمه «وایا» در متون قدیمی فارسی به معنای مراد، مقصد، حاجت و ضروری است و به نیاز یا امری که برآورده شدن آن واجب یا لازم است اشاره دارد. در لغتنامه دهخدا، این واژه به صورت صفت و اسم آمده و معانی آن شامل بایسته، دروا، دربایست، محتاجالیه و نیازی است که باید تأمین شود. به شکل صفت، «وایا» بیانگر چیزی است که لازم و واجب است و بدون آن عمل یا هدف کامل نمیشود، یعنی بایسته و ضروری. به شکل اسم، «وایا» مراد یا مقصود شخص یا جامعه را نشان میدهد و به چیزی گفته میشود که آرزو یا حاجت اصلی تلقی میشود. در فرهنگهای فارسی معاصر نیز این واژه با معانی بایسته و ضروری شناخته شده و برای اشاره به حاجت و نیاز مهم به کار میرود. استفاده از «وایا» در متون کهن، علاوه بر معنا، حس اهمیت و ضرورت موضوع یا حاجت را نیز منتقل میکند و به نوعی تأکید بر اهمیت آن دارد.
وایا
لغت نامه دهخدا
وایا. ( ص، اِ ) مراد و مقصد و حاجت و ضروری. ( برهان ). بایسته. دروا. دربایست. محتاج الیه. وایه. بایا. نیازی. ( یادداشت مرحوم دهخدا ):
گاه و بیگاه راعی جودت
زایران را روا کند وایا.شهاب الدین ( از سروری ).ملک را ز حرزی که وایا بود
نکوتر دعای رعایا بود.امیرخسرو ( از سروری ).رشته ای زآن نمط که وایا بود
خود به خانه درش مهیا بود.امیرخسرو ( از فرهنگ شعوری ج 2 ص 411 ).|| گشاده. ( برهان ).
فرهنگ معین
(ص. ) بایا، بایسته، ضروری.
فرهنگ عمید
بایسته، ضروری.
فرهنگ فارسی
بایسته، ضرورت، حاجت، مراد، وایه هم گفته شده است
۱ - ( صفت ) بایسته لازم: (( رشتهای زان نمط که وایا بود خودبخانه درش مهیا بود. ) ) (امیرخسرو ) ۲ - ( اسم ) مراد مقصود حاجت
دانشنامه عمومی
وایا ( به مجاری: Vaja ) یک منطقهٔ مسکونی در مجارستان است که در سابولچ - ساتمار - برگ واقع شده است. وایا ۲۸٫۶۱ کیلومتر مربع مساحت و ۳٬۵۱۵ نفر جمعیت دارد.
