منبل

منبل. [ مَم ْ ب َ ] ( ص ) کاهل و بیکار. ( از برهان ). کاهل و سست. ( غیاث ) ( آنندراج ). بیکار و کاهل و تنبل. ( ناظم الاطباء ). کاهل و بیکاره. ( انجمن آرا ). سست و ضعیف. ( یادداشت به خط مرحوم دهخدا ). مؤلف سراج اللغات گوید: «چنان به خاطر می رسد که به معنی کاهل همان تنبل است به تای فوقانی به جای میم، چنانکه بگذشت و منبل به میم تصحیف بود». و ممکن است مهمل «تنبل » باشد. ( حاشیه برهان چ معین ):
تن که لاغر بود بود منبل
پس چو فربه شود شودکاهل.سنایی.خر بود خادمی ولی کاهل
که به کار اندرون بود منبل.
سنائی ( حدیقةالحقیقه چ مدرس رضوی ص 123 ).
منبلی گفت بر درش قائم
زآن شده ستم که اکلها دائم.سنائی.خاک ساکن و منبل با لگد ستوران و قدم گوران می سازد. ( مقامات حمیدی چ اصفهان ص 208 ).
خدایا دست مست خود بگیر ارنی در این مقصد
ز مستی آن کند با خود که در سستی کند منبل.مولوی ( از انجمن آرا ).قول بنده ایش شأاﷲ کان
بهر آن نبود که منبل شو از آن.مولوی ( مثنوی چ رمضانی هم 331 ). || محل زخم. || نام دوائی است که بر زخمهای تازه استعمال کنند. ( غیاث ) ( آنندراج ):
گفت پالانش فرونه پیش پیش
داروی منبل بنه بر پشت ریش.مولوی. || به معنی بی اعتقاد و بداعتقاد هم هست، چنانکه گویند که فلانی را منبلم؛ یعنی بی اعتقاد اویم و اعتقادی به او ندارم. ( برهان ). بداعتقاد. ( غیاث ) ( آنندراج ). بی اعتقاد و بداعتقاد. ( ناظم الاطباء ):
شرع ورزی نیاید از منبل
حق گزاری نیاید از کاهل.سنائی ( از انجمن آرا ).ترک کن این جبر جمع منبلان
تا خبریابی از آن جبر چو جان.مولوی ( مثنوی چ رمضانی ص 333 ).
منبل. [ مُم ْ ب ِ / ب َ ] ( ص ) به معنی منکر است که انکارکننده و از راه و روش دور باشد. ( برهان ) ( از ناظم الاطباء ). منکر و از راه و روش دور. ( انجمن آرا ).

(مَ بَ ) (ص. ) ۱ - تنبل، بیکار. ۲ - بی - اعتقاد، بداعتقاد.

۱. تنبل، بیکار.
۲. نوعی داروی گیاهی که بر زخم و جراحت می گذارند: گفت پالانش فرو نِه پیش پیش / داروی منبل بنه بر پشت ریش (مولوی: ۲۰۳ ).
بی اعتقاد، منکر.

( صفت ) بی اعتقاد نا معتقد منکر: [ شرع ورزی نیاید از منبل حقگزاری نیاید از کاهل. ] ( سنائی. رشیدی )

تنبل، بیکار.
بی - اعتقاد، بداعتقاد.

💡 با سیب انار گفت که شفتالویی بده گفت این هوس پزند همه منبلان راغ

💡 وگر از خرمن خدمت تو ده سالار منبل را یکی برگ کهی بودی گنه بر کهربایستی

💡 ما عاشق خود را به عدو بسپاریم هم منبل و هم خونی و هم عیاریم

💡 گفت پالانش فرو نه پیش پیش داروی منبل بنه بر پشت ریش

💡 من پیر منبلانم بر خویش زخم رانم من مصلحت ندانم با ما تو برنیایی