مرتبه دار

مرتبه دار. [ م َ ت َب َ / ب ِ ] ( نف مرکب، اِ مرکب ) ظاهراً مقام و منصبی بوده است در دربار شاهان و امیران آن که در مجلس ملوک و امیران جایگاه درباریان و صاحبان مقام را معین می دارد و هر کس بجای خود هدایت می کند. مأمور تشریفات درباری در این جا شواهد متعددی از تاریخ بیهقی آورده میشود که وظایف این طبقه بهتر شناخته گردد: آنچه خداوند را بایست فرمود از حدیث لشکر و درگاه و مجلس امارت و غلامان و مرتبه داران و جز آن و آنچه بدین ماند بفرماید. ( تاریخ بیهقی ص 42 چ ادیب ) حاجب... بر درگاه نشسته بود با دیگر حجاب و حشم و مرتبه داران. ( تاریخ بیهقی ص 118 ). خواجه [ احمد حسن ] و دو حاجب دیگر با وی بودند و بسیار مرتبه داران و غلامی را از آن خواجه نیز به حاجبی نامزد کردند. ( تاریخ بیهقی ص 151 ). چون به دهلیز و در سرای افشین رسیدم حجاب ومرتبه داران وی جمله پیش من دویدند. ( تاریخ بیهقی ص 171 ). خبر رسید که رسول به دو فرسنگی شهر رسید مرتبه داران پذیره رفتند... مرتبه داران رسول را ببازار بیاوردند. ( تاریخ بیهقی ص 41 و 42 ). کار لشکر و غلامان سرای و مرتبه داران حاجب بزرگ و سالاران به تمامی ساختند. ( تاریخ بیهقی ص 289 ). بجز مقرعه و بردابرد مرتبه داران هیچ آواز دیگر شنوده نیامد. ( تاریخ بیهقی ص 292 ). دو سرای است غلامان و مرتبه داران را به رسم بتوان ایستادن. ( تاریخ بیهقی ص 289 ). بیرون سرای مرتبه داران و حجاب با کلاهها بایستادند. ( تاریخ بیهقی ص 290 ). مرتبه داران و رسول داران برفتند. ( تاریخ بیهقی ص 375 ).

( ~. ) [ ع - فا. ] (ص فا. ) صاحب منصب، صاحب مقام، مأمور تشریفات.

(صفت ) دارای رتبه و درجه صاحب منصب مرتب: دیگر روز در صف. تاج - که درمیان باغ است - بر تخت نشست و بار داد بار دادنی سخت بشکوه و بسیار غلام ایستاده از کران صفه دور جای و سپاهداران و مرتبه داران بیشمار تا در باغ و بر صحرا بسیار سوار ایستاده...

صاحب منصب، صاحب مقام، مأمور تشریفات.

💡 هزار مرتبه دارد شهید تیغ وفا قلم به خون زن و بیتی به یادگار نویس

💡 من خود کیم چه مرتبه دارم که از کرم کردست التفات بمن بنده رای تو

💡 هرچه یزدان ندهد بخت و فلک هم ندهد کار آن مرتبه دارد که بود یزدانی

💡 بقدر مرتبه دار تو همچو کیکاوس بجاه غاشیه دار تو همچو افریدون

💡 هزار مرتبه داری زمن گریز ولیکن چو نیک بنگرم از تو مرا گریز نباشد

💡 صاحب حمایتی که ز بهر پناه خلق خم خانه را به مرتبه دارالسلام کرد