فراکن اصطلاحی است که در زبان فارسی به جویی اشاره دارد که تازه احداث شده و آب در آن جاری شده است. این کلمه در متون قدیمی و کتابهای کشاورزی و منابع طبیعی بهکار رفته و نشاندهنده تلاش انسان برای ایجاد مسیر آب برای کشاورزی، آبیاری زمینها یا هدایت جریان آب است. جویهای تازهساخته شده اهمیت زیادی در تأمین آب زمینهای زراعی و تأمین منابع آبی مناطق خشک دارند.
فراکن معمولاً نتیجه برنامهریزی و مهارتهای مهندسی سنتی و ابتدایی آبرسانی بوده است. کشاورزان و ساکنان مناطق دارای منابع آبی محدود، با حفر و هدایت این جویها، توانستهاند آب را به زمینهای کشاورزی برسانند و حاصلخیزی خاک را افزایش دهند. جریان تازه آب در فراکنها، علاوه بر آبیاری، باعث تلطیف محیط و افزایش بهرهوری زمینها میشده است.
از نظر اجتماعی و فرهنگی، ایجاد فراکنها معمولاً با همکاری جامعه محلی انجام میشده و نقش مهمی در تقویت همبستگی اجتماعی و مدیریت منابع مشترک ایفا میکرده است. این جویها نمادی از تلاش انسان برای کنترل طبیعت و استفاده بهینه از منابع آب بوده و در متون ادبی و تاریخی نیز گاهی به عنوان نشانهای از رونق کشاورزی و آبادانی مناطق ذکر شدهاند.
