عرقگیر

عرق گیر. [ ع َ رَ ] ( نف مرکب ) عرق گیرنده. آنکه عرق نباتات معطر یا دوائی به تقطیر گیرد، چون عرق بیدمشک و عرق کاسنی و عرق بید، یا گلاب از گل و جز آن. ( یادداشت مرحوم دهخدا ). کسی که عرق از چیزی میگیرد. ( ناظم الاطباء ). || آنکه عرق شراب و الکل کشد. || آنکه عصاره میوه ها را گیرد. عصار. ( فرهنگ فارسی معین ). || کنایه از شرمنده و منفعل. ( آنندراج ). کنایه از خجل و شرمنده. ( برهان ). || عرق آلود. ( آنندراج ):
بینی رخ اختران ز تشویر
از فر عراقیان عرق گیر.خاقانی ( از آنندراج ).|| ( اِ مرکب ) پارچه ای که بدان عرق از بدن پاک سازند. ( برهان قاطع ). جامه ای که بدان عرق از بدن پاک کنند. دستمال. رومال. ( از فرهنگ فارسی معین ) ( ناظم الاطباء ). عرقیه. ( آنندراج ). عرقچین. || جامه ای که بر پشت اسب در زیر زین اندازند. ( ناظم الاطباء ). جامه که بر اسب پوشند آنگاه که عرق کرده است. جامه که برای خشک کردن عرق اسب بر او پوشند. جامه ای که بر پشت اسب افکنند برچیدن عرق را. آنچه بر اسب پوشند آنگاه که متوقف گردد پس رفتن بسیار و عرق کردن. جامه ای که اسب را پوشند که پس از عرق کردن سقو نکند. خوی گیر. خوی چین. لبد. غما. قُرطان. مِرشَح. مرشحة. ( از یادداشتهای مرحوم دهخدا ). || نمد زین، پارچه یا نمد که زیر زین نهندکه بهنگام حرکت اسب چون خوی کند، چیده شود و مانع نفوذ هوا و بروز سرما شود. || آن جامه که آن را عرقچین میگویند. ( آنندراج ). کلاهکی از پارچه به شکل نیم کره. ( فرهنگ فارسی معین ). || جامه ای نازک که برای خشک کردن عرق بدن پوشند. زیرپیراهنی. ( فرهنگ فارسی معین ).

( ~. ) [ ع - فا. ] (اِ. ) ۱ - زیرپیراهن. ۲ - دستمال.

۱. آن که عرق میوه ها و گیاه ها را می گیرد، عرق کش.
۲. پیراهن نازک که زیر پیراهن بر تن می کنند، زیرپیراهنی.
۳. پارچه یا حوله ای که عرق بدن را با آن خشک می کنند.
۴. پارچه ای که بر پشت اسب در زیر زین می اندازند.

۱ - آن که عصاره میوه ها را گیرد عصار. ۲ - خجل شرمنده. ۳ - ( اسم ) جامه ای نازک که برای خشک کردن عرق بدن پوشند زیر پیراهنی. ۴ - پارچه ای که بدان عرق پاک کنند دستمال رومال ۵ - جامه ای که بر پشت اسب و در زیر زین اندازد. ۶ - کلاهکی از پارچه به شکل نیم کره.

💡 به مجموعه وسایلی که برای سواری از اسب به پشت حیوان می‌گذارند «زین و برگ» می‌گویند که بخش اساسی آن به این شرح است: عرقگیر، زین، افسار، نمد، شال‌پا و سینه‌ریز.

💡 عرقگیر از یک تکه نمد مرغوب به اندازه و شکل زین اسب درست می‌شود که در زیر زین قرار می‌گیرد. زین از چرم اعلا ساخته می‌شود، محکم و با شکل خاصی که سوارکار بتواند به راحتی روی آن بنشیند. در بعضی از زین‌ها مقداری چوب و فلز هم به‌کار می‌رود و گاهی اسکلت اصلی زین فلزی است. هر زین دو رکاب دارد از جنس فلز و دو بند چرمی که حلقه‌های رکاب را به زین وصل می‌کند. «تنگ» زین از چرم است، مثل کمربند از زیر شکم اسب عبور می‌کند و در طرف دیگر زین به حلقه ای گره می‌خورد و محکم می‌شود.