ریختگی
ریختگی مصدری است از ریشهی ریختن که در مفهوم کلی به عمل ریزش، روانشدن یا سفک و انصباب دلالت دارد. این واژه در متون کهن فارسی و فرهنگهای لغت، همچون ناظمالاطباء و فارسی معین، با معانی فراتر از کاربرد عام آن بهکار رفته است. برای نمونه، در متون پزشکی تاریخی مانند ذخیرهی خوارزمشاهی، از اصطلاح ریختگی ماده برای توصیف خروج ناگهانی خلط یا مادهای از بدن استفاده شده که نشانهای از قوّت بدنی و بهبود حال بیمار تلقی میگردیده است.
در معنایی دیگر، ریختگی به حالت یا شکل هر چیز روانشدهای اشاره دارد که در قالب خاصی جای گرفته و شکل آن را پذیرفته باشد. این تعریف، ارتباط نزدیکی با فرآیندهای ساخت و تولید دارد که در آن مواد روان، مانند فلزات گداخته یا مواد مذاب، به درون قالبی هدایت میشوند تا پس از سرد و سفت شدن، شکلی معیّن و از پیش طراحیشده به خود بگیرند. این کاربرد، بهویژه در حوزههای صنعت و هنرهایی مانند ریختهگری فلزات، سفالگری و تولید مجسّمهها جایگاه ویژهای دارد.
بنابراین، واژهی ریختگی در زبان فارسی دامنهای گسترده از معانی انتزاعی تا عینی را در بر میگیرد؛ از توصیف فرآیندهای طبیعی و پزشکی ریزش و انفصال گرفته تا فرآیندهای صنعتی شکلدهی مواد. این مفاهیم همگی در چارچوب عمل ریختن و نتیجهی حاصل از آن، یعنی بهدستآمدن شکلی جدید یا خروج مادهای از جایگاه نخستین، با یکدیگر پیوند میخورند و غنای این واژه را در بیان موقعیتهای گوناگون نشان میدهند.
مترادفها
فروپاشی، ریزش
متضادها
نظم، ترتیب، انسجام
لغت نامه دهخدا
ریختگی. [ ت َ/ ت ِ ] ( حامص ) ریزش و سفک. ( ناظم الاطباء ). ریزش. ( فرهنگ فارسی معین )... برد و حال نیک نشان دهد [ برآمدن نفث به یکبار ] یکی ریختگی ماده دوم برآنکه قوه قوی است. ( ذخیره خوارزمشاهی ). || هر چیز روان شده در قالب ریخته. ( از ناظم الاطباء ). || در قالب قرار گرفتن فلز. ( از فرهنگ فارسی معین ).
فرهنگ معین
(رِ تِ ) ۱ - (حامص. ) ریزش. ۲ - در قالب قرار گرفتن فلز.
فرهنگ عمید
۱. ریزش.
۲. ریخته بودن، حالت و چگونگی هرچیز ریخته شده.
فرهنگ فارسی
۱ - ریزش. ۲ - در قالب قرار گرفتن فلز.
ریزش و سفک. بر دو حالت نشان دهد یکی ریختگی ماده و دوم بر آنکه قوه قوی است.
ویکی واژه
ریزش.
در قالب قرار گرفتن فلز.
جمله سازی با ریختگی
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید. گزارش محتوای نامناسب
💡 ریختگی و تخریب ساختارهای قدیمی در لبههای جادههای کوهستانی، میتواند خطرات بسیار جدی و جبرانناپذیری برای عبور و مرور خودروهای مسافری و توریستی ایجاد کند.
💡 به دلیل عدم رعایت استانداردهای مهندسی در زمان ساخت، ریختگی در دیوارههای بتنی ساختمان باعث ایجاد نگرانیهای جدی در میان ساکنان منطقه شده است.
💡 ریختگی مواد شیمیایی در محیطهای آزمایشگاهی بدون رعایت پروتکلهای ایمنی، میتواند منجر به حوادث ناگوار و آسیبهای جبرانناپذیر به سلامت کارکنان آن مرکز شود.