تثنیه به معنای دو بار تکرار کردن یا دوگانگی چیزی است. این کلمه معمولاً در زبانشناسی و ادبیات برای اشاره به شکل خاصی از تکرار واژه، جمله یا مفهوم به کار میرود تا بر اهمیت یا وضوح آن تأکید شود. تثنیه میتواند هم در متنهای نوشتاری و هم در گفتار وجود داشته باشد و هدف آن جلب توجه یا روشن کردن معنای مورد نظر است.
در زبان، این شیوه باعث تقویت معنا و ایجاد وزن یا ریتم در جمله میشود. مثلاً در شعر و نثر، تکرار دوگانه یک واژه یا عبارت به خواننده یا شنونده حس تکرار و تأکید القا میکند. همچنین در آموزش یا بیان مفاهیم، تثنیه میتواند به فهم بهتر مطلب کمک کند و مفهومی را که ممکن است ناپیدا باشد، روشنتر سازد.
این نوع تکرار با سایر انواع مثل تعدد یا تکرار معمولی متفاوت است، زیرا مشخصاً محدود به دو بار است و هدف آن بیشتر تأکید است تا صرفاً پر کردن متن. این ویژگی باعث میشود که تثنیه به عنوان ابزاری ادبی و زبانی شناخته شود که هم در آثار کلاسیک و هم در زبان روزمره کاربرد دارد و نقش مهمی در انتقال معنا و احساس دارد.
( تثنیة ) تثنیة. [ ت َ ن ِ ی َ ] ( ع مص ) بدو کردن. ( تاج المصادر بیهقی ).دو تا کردن. ( زوزنی ) ( آنندراج ). دو گردانیدن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || تثنیه عنق؛ خم کردن گردن را. || بدو نسبت کردن. || دوم گردانیدن. || ثنا کردن بر. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || بسبب پیری اراده ایستادن کردن و نتوانستن نه در اول مرتبه و نه دردوم و نه در سوم: فی المثل هو لایثنی و لایثلث. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || بار دیگر کاری کردن. ( یادداشت بخط مؤلف ). || ( اصطلاح صرف )و آن را مثنی نیز نامند و آن اسمی است که آخر آن الف یا یاء ماقبل مفتوح و نون مکسور شود تا دلالت کند بر دو فرد از یک جنس چون رَجُلان ِ و رَجُلَین ِ. صیغه ای از صیغ زبان عرب که در آن دو بودن نیز اراده شود چون ریتین، کعبتین و حرمین... تثنیه در فارسی نیست چه جمع فارسی جمع منطقی است یعنی از دو ببالا اطلاق شود برخلاف عربی که جمع آن جمع صرفی است. و از سه ببالا را شامل است. ( از یادداشتهای مرحوم دهخدا ). || ( اِ ) دو تایی و عدد دوم از چیزی. ( ناظم الاطباء ).
تثنیه. [ ت َ ن ِ ی َ ] ( اِخ ) اسم پنجمین عهد عتیق است و چون شریعت موسوی مجدداً در آنجاذکر میشود بدون واسطه آن را تثنیه گفتند غالباً گمان دارند که مصنف آن موسی بوده. ( قاموس کتاب مقدس ).
(تَ یِ ) [ ع. ] (مص م. ) ۱ - دو تا کردن. ۲ - علامت تثنیه «ان » یا «ین » را به کلمة عربی الحاق کردن.
۱. اسمی که بر دو نفر یا دو چیز دلالت می کند، مثنی.
۲. (اسم مصدر ) ساختن کلمه به صورتی که بر دو نفر یا دو چیز دلالت کند.
دوتاکردن، دوتایی، مفرددوتایی
۱-( مصدر )دو تا کردن. ۲- ( اسم ) دو تایی. ۳- ( اسم ) کلمهای که دال بر دواست مثنی مانند: شمسین امامین. توضیح در فارسی تثنیه وجه خاصی ندارد و تثنیه و جمع مشترکند یعنی برای دوسهده صد و غیره صیغ. جمع بکار برندمثلا(( مردان ) ) که شامل دو مرد و صد مرد است. در عربی علامت تثنی. کلمه اگر کلمه در حالت رفع باشد(( - ان ) ) است که به آخر کلمه ملحق کنند واگر در حالت نصبی و جری باشد(( - ین ) ) رجلان ( دو مرد ) رجلین ( دو مرد ). در فارسی در صورت لزوم مثنای عربی ( مختوم به ین ) را بکار برند شمسین قمرین حسنین و گاه بسیاق فارسی عدد (( دو ) ) را در آغاز اسم در آورند دو امام دو ستاره دو مرد.
اسم پنجمین عهد عتیق است و چون شریعت موسوی مجددا در آن جا ذکر می شود بدان واسطه آن را تثنیه گفتند غالبا گمان دارند که مصنف آن موسی بوده.
دو تا کردن.
علامت تثنیه «ان» یا «ین» را به کلمة عربی الحاق کردن.
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 «اگر در میان شما در یکی از دروازههایی که خداوند عطا نموده مردی یا زنی یافت شود که خدایان غیر را عبادت کرده و بر آنها سجده نماید یعنی آفتاب یا ماه یا هر یک از عساکر آسمان که من امر نفرمودهام، آن مرد و زن را از اندرون دروازههایت بیرون آر و سنگسارشان نما تا بمیرند.» (تثنیه- ۱۷: ۲–۵)
💡 در کتاب پیدایش بایبل ۲۴:۲۲ ابراهیم یک حلقه بینی و یک بازوبند به ربکا زن پسرش (اسحاق) داد. در سِفر خروج: ۳۲ سامری بت گوساله طلایی را از حلقههای ذوب شده ساخت. در سِفر تثنیه ۱۵:۱۲–۱۷ سوراخ کاری گوش را به عنوان یک علامت بردگی بیان میکند. سوراخ کاری گوش از قرن ۱۶ام در هند رایج بودهاست.
💡 واژگان زبان آسی به دلیل اینکه از گروه زبانهای ایرانی شمال شرقی میباشد بیش از هر زبان دیگری شبیه گویشهای مختلف پامیری و یغنابی و نیز پشتو میباشد. وامواژههای زبانی دیگر و تغییرات آوایی به دلیل همجواری با زبانهای غیر ایرانی در واژهشناسی آسی دخیل بودهاست اما از نظر واژگان همچنان ویژگی ایرانی خود را حفظ نمودهاند. زبان آسی مانند زبان فارسی فاقد جنس و تثنیه میباشد.
💡 ارتداد مانند بسیاری از احکام از طریق یهودیت وارد مسیحیت شدهاست. در عهد عتیق سفر تثنیه به مسئله ارتداد اشاره شدهاست چنانکه یهودیت ان را گناهی بزرگ نیز میداند. با این تفاوت که یک یهودی که از راه درستی یهودی شده باشد مثلاً از طریق مادر، با ارتداد از یهودیت خارج نمیشود هر چند مرتد دین دیگری را بپذیرد.
💡 تورات از ۵۴ بخش تشکیل شده که به ترتیب در آیین عبادت یهودیان قرائت میشود و از ابتدای کتاب پیدایش تا انتهای کتاب تثنیه را در بر میگیرد. این قرائت در پایان بخش سکوت مجدداً آغاز میگردد که این بخش را «تورات سیمکات» مینامند.
💡 تا اهل منطق از پی اثبات رای خویش در جمع میکنند کفایت به تثنیه