آباده

( آباده ) آباده. [ دَ ] ( اِخ ) سه محل است در فارس. یکی شهرستان آباده که مشتمل بر هفت بخش یا بلوک است. آباده اقلید، مرغاب، مرودشت، مایین، رامجرد، بیضاء و ایرج. دیگر مرکز آباده اقلید و آن شهرکی است در راه اصفهان و شیراز میان جنّت آباد و خان درویش، فاصله آن تا تهران 617700 گز و تا شیراز 44 فرسخ است. پستخانه و تلگرافخانه دارد، جمعیت آن 5000 تن و منبت کاری و گیوه آن بخوبی معروف است. دیگر مرکز آباده طشک و آن قصبه ای است در مشرق شیراز بفاصله 23 فرسخ و دارای 250 خانوار.
اباده. [ اِ دَ ] ( ع مص ) رجوع به ابادت شود.

(اِ دِ یا دَ ) [ ع. ] (مص م. ) هلاک کردن، کشتن.

( آباده ) ۱ - شهرستان آباده ٠ از شهرستانهای استان هفتم است و آن از شمال به اصفهان و یزد و از مشرق به شهرستان یزد و از مغرب به شهرستان بهبهان و شیراز و از جنوب به شیراز محدود است ٠ مرکز آن شهر آباده است ٠ محصولات عمده این شهرستان غلات پنبه و میوه است ٠ صنایع مهم آن قالی بافی ملکی دوزی و منبت کاری است ٠ هوای آن در همه نقاط معتدل و مایل به سردی است ٠ آب مشروب و زراعتی آن از چشمه سارها و قناتها تامین می گردد ۲ ٠ - شهر آباده ٠ مرکز شهرستان آباده است ٠ طول جغرافیای آن ۵۲ درجه و ۱ دقیقه و عرض ۳۱ درجه و ۳۶ دقیقه و ارتفاع ۲٠۱۱ متراست ٠ بر سر راه شوسه اصفهان بشیراز واقع است ٠ از توابع مهم آن سرچهان و بوانات است ٠ جمعیت آن ۲۳/۳۸۹ تن است که فارسی زبان و شیعی مذهبند ٠
سه محل است در فارس
( مصدر ) هلاک کردن کشتن.

💡 نخستین مکتب دار آباده، عباس ادیب بوده‌است. لقب ادیب را حاکم وقت فارس به وی داده بود. همین مکتب داران بعدها به هنگام تأسیس مدارس به سبک آن زمان، نقش معلم را بر عهده داشته‌اند.

💡 شاه اسماعیل سوم در ۱۱۸۷ ه‍.ق در گذشت. گزارشی مبهم مرگ او را در آباده ذکر کرده‌است و گزارشی دیگر تأکید می‌کند که کریم خان به محض اطلاع از بیماری سخت شاه، او را به اصفهان فرستاد تا در کاخ‌های نیاکان خود چشم از این جهان بر گیرد. ظاهراً پس از درگذشت اوست که کریم خان لقب «وکیل‌الرعایا» یا «وکیل‌الخلایق» را اختیار می‌کند.

💡 در حال حاضر ۲۵ واحد معدنی در شهرستان آباده فعالیت می‌نمایند که عمده‌ترین مواد معدنی موجود در این واحدها عبارتند از خاک نسوز، سنگ نما، خاکهای صنعتی، سنگ آهک و منگنز.

💡 اخیراً بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل مدعی وجود سایت مرتبط با فعالیت هسته ای در نزدیکی آباده شد که این ادعا بازتاب زیادی در شبکه‌های فارسی‌زبان خارج از کشور داشت.

💡 ابرکوه تا سال ۱۳۶۶ جزء استان فارس بود و بخشی از شهرستان آباده بود که بعد از آن از استان فارس جدا و به استان یزد ملحق و به عنوان بخشی از شهرستان تفت قرار گرفت و از سال ۱۳۷۴ به شهرستان ابرکوه تبدیل شد.