اندراج

اندراج. [ اِ دِ ] ( ع مص ) به آخر رسیدن. ( منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ) ( فرهنگ فارسی معین ). انقراض. ( از اقرب الموارد ). یقال اندرج القوم. ( از منتهی الارب ) ( ناظم الاطباء ). || داخل شدن. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ) ( فرهنگ فارسی معین ). درآمدن. ( غیاث اللغات ) ( آنندراج ). اندرآمدن. وارد گشتن. ( فرهنگ فارسی معین ). || درضمن چیزی درآمدن. آموده شدن. ( فرهنگ فارسی معین ). || نوردیده شدن. ( غیاث اللغات ). نوردیده شدن ساغر ؟ ( آنندراج ).

(اِ دِ ) [ ع. ] (مص ل. ) داخل شدن، وارد گشتن.

داخل شدن، وارد شدن، درآمدن، درآمدن در ضمن چیزی.

داخل شدن، واردشدن، در آمدن، در آمدن درضمن چیزن
( مصدر ) ۱ - داخل شدن وارد گشتن اندر آمدن. ۲ - در ضمن چیزی در آمدن آموده شدن. ۳ - باخر رسیدن.

[ویکی فقه] اندراج، یکی از اصطلاحات علم منطق و به معنای داخل بودن در بین مصادیق یک مفهوم کلی است.
در بین مصادیق کلیی داخل بودن، را در اصطلاح اندراج گویند، مانند اندراج افراد انسان در بین افراد حیوان، و افراد حیوان در بین افراد جسم نامی. اندراج را برای تجسم به صورت دوایر متداخل نشان می دهند. «و نه هرچه اضافی برو صادق است، حقیقی برو صادق است، چه اضافی بر کلیات می شاید که صادق شود چون حیوان که جزوی اضافی است به سبب اندراج او در تحت جسم نامی».
شیرازی، قطب الدین، درة التاج (منطق)، ص۲۷.
۱. ↑ شیرازی، قطب الدین، درة التاج (منطق)، ص۲۷.
منبع
خوانساری، محمد، فرهنگ اصطلاحات منطقی به انضمام واژه نامه فرانسه و انگلیسی، ص۳۱.
...

داخل شدن، وارد گشتن.

💡 گویند ابوسعید ابوالخیر به شیخ الرئیس نوشت: مبادا بر مباحث معقول اعتماد کنی؛ زیرا بدیهی‌ترین استدلال شکل اول است، در حالی که شکل اول دوری است. افزون بر این، ثبوت نتیجه متوقف بر کلیت کبراست و کلیت کبرا بر صدق اکبر بر اصغر متوقف است؛ زیرا اصغر از جمله افراد اکبر است. شیخ الرئیس در پاسخ گفت: کلیت کبرا موقوف بر اندراج اصغر است به اجمال، و مقصود از نتیجه حصول نتیجه است به تفصیل.

💡 لسان توحید بر پنج ترتیب است: علم توحید زاد مرید، است و عبارت ازعین توحید بتفرید است و اشارت از وجود توحید بعید است، و تصحیح توحید بجز از اندراج توحید، در توحید، جحد توحید است. علم بی عین هذیانست، و عین بی‌وجود بهتانست، و وجود بی‌فنا بر کرانست، و فانی در توحید خویش زیر تاوانست، واندراج توحید در توحید کجاست کارانست

💡 مشتق تو را ز نام خدا نام شد علی اوصاف ایزدی را در شخصت اندراج

💡 از جمله آثار اوست: شرف الفقر، الفصول فی الاصول، المعتقد الکبیر و الصغیر، المنهج فی الفقه، اللوامع، استدراج و اندراج، السماع.