واژه «سالگره» در زبان فارسی به معنای روز تولد یا سالروز تولد یک شخص است که در آن روز معمولاً مراسم جشن و یادبود برگزار میشود. این واژه در متون قدیم بیشتر برای اشاره به سالروز تولد بزرگان، پادشاهان و افراد مهم به کار میرفته است. در گذشته، برای شمارش سالهای عمر فرد، ریسمانی در نظر میگرفتند و در هر سال از زندگی او گرهی بر آن میزدند تا تعداد سالهای عمر بهصورت نمادین مشخص شود و به همین دلیل این روز را «سالگره» نامیدهاند. در واقع این نامگذاری برگرفته از همین رسم قدیمی است که عمر انسان را با گرههای روی یک رشته اندازهگیری میکردند. در منابع لغوی مانند لغتنامههای قدیم، سالگره به عنوان روز آغاز سال جدید از عمر فرد نیز تعریف شده است، یعنی روزی که یک سال دیگر به سن او افزوده میشود. در برخی فرهنگها این روز همراه با جشن و شادی بوده و جنبه اجتماعی و آیینی داشته است. واژه سالگره از نظر مفهومی با «سالگرد» در زبان امروزی نزدیک است، با این تفاوت که سالگره بیشتر بر روز تولد فرد تأکید دارد. در فرهنگهای فارسی آمده است که این اصطلاح به ویژه در گذشته و در میان دربارها و طبقات خاص کاربرد بیشتری داشته است. این واژه علاوه بر معنای ساده تولد، یادآور یک سنت قدیمی برای شمارش عمر انسان نیز هست. بنابراین این اصطلاح در مجموع به معنای روز تولد و آغاز یک سال جدید از زندگی انسان است که با جشن و یادبود همراه میشود.
سال گره
لغت نامه دهخدا
سالگره. [ گ ِ رِه ْ ] ( اِ مرکب ) روز شروع سال نو از عمر طبیعی و در این روز جشن هم کنند خاصه سلاطین و امرا. ( آنندراج ):
گشت چون رشته عمرم کوتاه
معنی سالگره دانستم.ملا طاهر غنی ( از آنندراج ).و این تسمیه برای آن است که رشته ای باشد که هر سال از عمر مولود بر آن گره میزنند تا سالهای عمر بدان معلوم شود. ( آنندراج ). روز تولد، ریسمانی که در هر سال تولد گره بر آن زنند و از تعداد گره های ریسمان میتوان بسن مولود پی برد. ( اشتینگاس ص 642 ).
فرهنگ معین
(گِ رِ ) (اِمر. ) روز شروع سال نو از عمر کسی، جشن تولد.
فرهنگ عمید
روز شروع سال نو از عمر کسی که در آن روز جشن گیرند یا مراسمی برای یادبود برپا کنند، وجه تسمیه اش آن است که در قدیم برای حساب عمر رشته ای داشته اند که با گذشتن هر سال گرهی به آن می زده اند و از تعداد گره ها سال های عمر را معلوم می کرده اند: گشت چون رشتهٴ عمرم کوتاه / معنی سال گره دانستم (ملاطاهر غنی: لغت نامه: سال گره ).
فرهنگ فارسی
روز شروع سال نو از عمر طبیعی که درین روز بعضی جشن میگیرند. توضیح: وجه تسمیه بسبب رشته ایست که هر سال از عمر مولود بر آن گره زنند تا سالهای عمر بدان معلوم شود ( مخصوصا در هند ) از تعداد گرههای ریسمان میتوان بسن مولود پی برد ولی در ایران این کلمه را تبدیل به [[ سالگرد ]] کرده اند.
ویکی واژه
روز شروع سال نو از عمر کسی، جشن تولد.
جمله سازی با سال گره
جملات نمونه از منابع مختلف جمع آوری شده است، اگر صحیح نیست یا توهین آمیز است، لطفا گزارش دهید.
💡 زایی اگر برای وقوع قضیه ای بسته هزار سال گره در دل قضا