دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] بحث از جنّت نزد فلاسفه، غالباً بحثی استطرادی است.
فیلسوفان به مناسبت بحث از نفس انسانی، مسئله سعادت و شقاوت نفوس و سرگذشت آنها بعد از مرگ را پیش کشیده و بر بقای نفس و سعادت و شقاوت نفوس، به اعتبار چگونه زیستن انسانها در این عالم، برهان آورده اند؛ آنگاه با توجه به قرابت شدید این مباحث با آنچه تحت عنوان معاد و حشر اجساد، حیات پس از مرگ، جنّت و برخورداریهای آن و دوزخ وحرمانها و عذابهای آن، در ادیان عموماً و شریعت اسلام خصوصاً، مطرح است، به اجمال یا تفصیل از این آموزه ها سخن گفته و گاه آنها را با مباحث فلسفی تطبیق داده اند.
آرای فلاسفه در بحث از جنّت
در مروری کلی و با اغماض از پاره ای اختلاف نظرها، مجموعه آرای مطرح شده در این باب، در سه جریان اصلی مشّائی، نوافلاطونی و اشراقی و حکمت متعالیه صدرایی قابل باز شناسی است. ضمناً این نکته را نباید از نظر دور داشت که گاه مطالب مطرح شده در باره جنّت با دیگر اجزای بحث معاد درهم تنیدگی تفکیک ناپذیر دارد.
نخستین کسی که در فلسفه از معاد سخن گفته
هر چند نخستین فیلسوف بزرگ مشّائی که در این باب در بسیاری از آثار خود سخن گفته، ابن سیناست، پیش از او باید از ابونصر فارابی (متوفی ۳۲۹) و ابوالحسن عامری (متوفی ۳۸۷) یاد کرد.
کلام فارابی در مورد جنّت
…