ملاشاه بدخشی

[ویکی فقه] بَدَخْشی، شاه محمد (د ۱۰۷۲ق /۱۶۶۲م )، فرزند قاضی آخوند ملاعبدی (عبدمحمد یا عبداحمد)، مشهور به «ملاشاه »، ملقب به «آخوند» و «لسان الله » و متخلص به «شاه »، صوفی شاعر، عالم و عارف و نویسنده سلسله قادریه بود.
اصل ملاشاه از بدخشان است و وی در دهه آخر سده ۱۰ق در روستای اَرکَسا از توابع بدخشان چشم به جهان گشود. تاریخ ولادت او را در منابع مختلف، میان سالهای ۹۹۰ تا ۹۹۸ق آورده اند. رضوی، که از آن میان تاریخ ۹۹۲ق /۱۵۸۴م که توکل بیک کولابی - شاگرد و مرید وی - به آن تصریح کرده، صحیح تر به نظر می رسد.
تحصیلات
ملاشاه تحصیلات مقدماتی را در زادگاه خود و نیز در روستای موسوارک نزد ملاخواجه علی فراگرفت و در ۲۱ سالگی برای تکمیل تحصیلات به بلخ سفر کرد. در آن جا علوم معقول و منقول را نزد ملاحسین قبادیانی آموخت. ملاشاه در ۱۰۲۳ق /۱۶۱۴م به کشمیر رفت و ۳ سال در سرینگر سکنی گزید. گفته اند که در این زمان شوقی وافر به عرفان و تصوف یافت و به ریاضت و زهد روی آورد و در جست وجوی پیر طریقت به دهلی و سپس آگره سفر کرد. در آگره آوازه شیخ میان میرشاه لاهوری (د ۱۰۴۵ق /۱۶۳۵م ) را شنید و به لاهور رفت و به سلک ارادتمندان او درآمد. هر چند ملاشاه در آغاز به گفته خود چندان مورد توجه و عنایت شیخ واقع نشد، اما اصرار و استواری او در راه طلب، سرانجام او را در جمع مریدان خاص میان میر جای داد. بدخشی نزد استاد خود به سیر و سلوک و طی مراحل عرفانی پرداخت و سرانجام نیز از او خرقه خلافت و ارشاد دریافت کرد. وی در ۱۰۳۸ق /۱۶۲۹م به فرمان شیخ خود به منطقه هری پَربَت در نزدیکی قلعه کشمیر کوچ کرد و در آن جا به وعظ و ارشاد و دستگیری مریدان مشغول شد. ملاشاه بدخشی تا زمان درگذشت میان میر، تابستان را در کشمیر، و زمستان را در لاهور در خدمت وی به سر می برد؛ اما از آن زمان به بعد در کشمیر اقامت گزید و در دامنه کوه ماران، خانقاه و باغی به نام «چشمه شاهی » احداث کرد.
مریدان
بسیاری از صوفیان نام آور آن عصر از جمله دو تن از شاهزادگان بابری، یعنی داراشکوه و جهان آرا بیگم، در شمار مریدان بدخشی بودند. داراشکوه در آثار خود به تفصیل به شرح احوال و اقوال و نیز شطحیات شیخ خود پرداخته است. جهان آرا بیگم، دختر بزرگ شاهجهان (حک ۱۰۳۷- ۱۰۶۸ق ) نیز رساله صاحبیه را در شرح احوال ملاشاه تدوین کرد و به گفته مؤلف شاهجهان نامه در اوایل دهه ۱۰۵۰ق مسجدی برای مریدان بدخشی در کشمیر بنا نهاد. برخی دیگر از مریدان ملاشاه اینانند: ولی رام (بنوالی پسر هیرامن کاتیهه که از هندوان بود)، حاجی صالح کشمیری، ملامحمد سعید، ملامحمد امین کشمیری، ملاعبدالنبی و توکل بیک کولابی که مجموعه ای با عنوان نسخه احوال شاهی در شرح احوال استادش گرد آورده، و آن را براساس گزارش سالانه زندگانی و تعالیم وی از ۱۰۳۸ق تا زمان وفات تنظیم کرده است.
مورد احترام دیگران
...