کلثوم ننه اقا جمال خوانساری

کتاب «کلثوم ننه» که با نام «عقاید النساء» نیز شناخته می‌شود، یکی از آثار قدیمی و طنزآمیز فارسی است که در دوره صفویه نوشته شده و به بررسی باورها، آداب و رسوم رایج در میان زنان عامه مردم ایران در آن زمان می‌پردازد. این اثر به آقا جمال خوانساری، از عالمان و نویسندگان برجسته دوره صفوی، نسبت داده می‌شود که در خوانسار متولد شد و بیشتر عمر خود را در اصفهان سپری کرد. کتاب به زبان فارسی و با نثری طنزآلود نگاشته شده و هدف اصلی آن نقد و تمسخر خرافات و باورهای نادرستی است که در میان مردم، به‌ویژه زنان، رواج داشته است. نویسنده در این اثر تلاش کرده تا با زبانی ساده و شوخ‌طبعانه، برخی از اعتقادات عامیانه و غیرعقلانی را به تصویر بکشد و آن‌ها را مورد نقد قرار دهد. ساختار کتاب مشابه رساله‌های فقهی تنظیم شده و شامل مقدمه، شانزده باب و یک خاتمه است که به موضوعات مختلف مربوط به زندگی و باورهای زنان می‌پردازد. این کتاب از نظر ادبی و تاریخی اهمیت دارد، زیرا تصویری از فرهنگ عامه و ذهنیت اجتماعی مردم دوره صفوی ارائه می‌دهد. همچنین نشان می‌دهد که چگونه برخی باورهای دینی و اجتماعی به شکل خرافات در میان مردم رواج یافته بود. آقا جمال خوانساری با استفاده از طنز، سعی کرده این باورها را به چالش بکشد و نگاه انتقادی نسبت به آن‌ها ایجاد کند. این اثر نه تنها جنبه سرگرم‌کننده دارد، بلکه از نظر جامعه‌شناسی تاریخی نیز منبعی ارزشمند برای شناخت فرهنگ عامه ایران در آن دوره محسوب می‌شود. در مجموع، «کلثوم ننه» کتابی طنزآمیز و انتقادی است که با نگاهی اجتماعی، به بررسی و نقد باورها و رسوم عامیانه در ایران دوره صفوی می‌پردازد.