«ناخورش» واژهای فارسی و اسم مرکب است که در فرهنگهای لغت به معنای بخشی از غذا آمده است که در ته دیگ باقی میماند و به کف ظرف میچسبد. این قسمت معمولاً هنگام پخت برنج یا غذاهای مشابه شکل میگیرد و به دلیل چسبیدن به ته ظرف، جدا کردن آن دشوار است. در برخی منابع لغوی، «ناخورش» به همان تهمانده غذا اشاره دارد که مصرف مستقیم آن رایج نبوده است. این واژه بیشتر در گفتار محاورهای و توصیف وضعیت غذا به کار میرود. گاهی «ناخورش» به غذایی گفته میشود که به هر دلیل قابل خوردن یا مناسب برای مصرف نباشد، هرچند معنای اصلی آن همان تهدیگ چسبیده است. از نظر ساختاری، این کلمه از پیشوند نفی «نا» و واژه «خورش» تشکیل شده و در ظاهر به معنای «چیزی که خورش نیست» به کار میرود. با این حال در کاربرد رایج، به بخش چسبیده به ته دیگ اطلاق میشود. این اصطلاح در متون قدیمی و فرهنگهای لغت مانند منابع واژهشناسی آمده است. بنابراین معنای دقیق «ناخورش» قسمت باقیمانده و چسبیده غذا در ته ظرف است. در مجموع، این واژه برای توصیف تهماندهای از غذا به کار میرود که معمولاً جدا از بخش اصلی غذا دیده میشود.
ناخورش
لغت نامه دهخدا
ناخورش. [ خ ُ رِ ] ( اِ مرکب ) آنچه از غذا که در ته دیگ میماند و به آن می چسبد. ( ناظم الاطباء ).