«میر محمد مؤمن استرآبادی» عالم و مروج شیعه در جنوب هند در قرن دهم و یازدهم هجری قمری بود که در سال ۱۰۳۴ق درگذشت. وی از سادات استرآباد بود و نام اصلی او میر محمد مؤمن بود، اما با عناوینی مانند میر صاحب یا میر مؤمن صاحب نیز شناخته میشد. میر محمد مؤمن آموزگار فرزندان شاه طهماسب صفوی بود و در زمینه تعلیم و تربیت نقش مهمی داشت. در زمان شاه محمد خدابنده از ایران خارج شد و پس از سفر حج به دکن رفت و در آنجا از سوی محمدقلی قطب شاهی به مقام پیشوایی رسید. وی در مقام پیشوایی خود، به آبادانی قلمرو قطب شاهیان کمک کرد و توان اداری منطقه را افزایش داد و فرهنگ تشیع را گسترش داد. از جمله فعالیتهای عمرانی میر محمد مؤمن میتوان به تأسیس شهر حیدرآباد، آباد کردن روستاها و ساخت بناهایی مانند عاشورخانه، مسجد، کاروانسرا و قبرستان اشاره کرد. او به دلیل خدمات و مقام خود، مورد توجه شاه عباس صفوی قرار گرفت و فرمان مستقلی از طرف وی دریافت کرد که در آن با عنوان امیر محمد مؤمناء استرآبادی یاد شد.
میر محمد مؤمن استرابادی
دانشنامه اسلامی
[ویکی شیعه] میر محمد مؤمن استرآبادی. میر محمد مؤمن استرآبادی (درگذشت ۱۰۳۴ق)، از مروجان شیعه در جنوب هند در قرن دهم و یازدهم قمری. او از سادات استرآباد و آموزگار فرزندان شاه طهماسب صفوی بود و در زمان شاه محمد خدابنده از ایران خارج شد و بعد از سفر حج به دکن رفت و در آنجا از سوی محمدقلی قطب شاهی به مقام پیشوایی رسید. استرآبادی به آبادانی قلمرو قطب شاهیان و افزایش توان اداری و گسترش فرهنگ تشیع در آنجا کمک فراوان کرد.
تأسیس شهر حیدرآباد، آباد کردن روستاها و ایجاد بناهایی مانند عاشورخانه، مسجد، کاروانسرا و قبرستان از مهمترین فعالیت های عمرانی وی در دوره پیشوایی است.
نام اصلی وی میر محمد مؤمن بود که با عنوان میر صاحب یا میر مؤمن صاحب معروف شد. زمانی که شاه عباس صفوی سفیر خود را برای تسلیت مرگ محمدعلی قطب شاه و تبریک جانشینی سلطان محمد به حیدرآباد فرستاد، فرمانی مستقل برای میر محمد مؤمن فرستاد و از وی با نام امیر محمد مؤمناء استرآبادی یاد کرد.
