واژه «موقدالنار» یک ترکیب عربی است که در متون کهن به معنای افروزنده آتش یا روشنکننده آتش به کار میرود و به کسی یا چیزی اشاره دارد که باعث شعلهور شدن و روشن شدن آتش میشود. در این ترکیب، واژه «موقد» به معنای روشنکننده، افروزنده یا محل برپا کردن آتش است و واژه «النار» نیز به معنای آتش میباشد که در کنار هم مفهوم ایجاد یا برانگیختن آتش را شکل میدهند. این اصطلاح در گذشته برای اشاره به ابزارهایی نیز به کار میرفته که در روشن کردن آتش نقش داشتهاند و در برخی متون قدیمی حتی به معنای کبریت یا وسیله آتشزنه نیز آمده است. کاربرد این واژه بیشتر در زبان عربی و متون کلاسیک فارسی دیده میشود و در زمینههای ادبی، علمی و پزشکی قدیم نیز مورد استفاده قرار گرفته است. موقدالنار میتواند هم به شخصی اشاره داشته باشد که آتش را روشن میکند و هم به وسیلهای که این کار را انجام میدهد. در ساختار معنایی آن، تأکید بر عمل ایجاد و برپا کردن آتش است که یکی از نیازهای اساسی زندگی در گذشته بوده است. این واژه در متون امروزی کاربرد رایج ندارد و بیشتر جنبه تاریخی و لغوی پیدا کرده است. همچنین در برخی آثار، از آن برای توصیف ابزارهای ساده تولید آتش استفاده شده است. در نتیجه، موقدالنار به طور کلی به معنای روشنکننده یا افروزنده آتش و گاهی وسیله ایجاد آتش در زبان عربی و فارسی قدیم است. این مفهوم بازتابی از اهمیت آتش و ابزارهای تولید آن در زندگی انسانهای گذشته به شمار میرود.
موقدالنار
لغت نامه دهخدا
موقدالنار. [ ق ِ دُن ْنا ] ( ع ص مرکب، اِ مرکب ) افروزنده آتش. || کبریت. ( تحفه حکیم مؤمن ). رجوع به موقد شود.