منافقان و صدقه
موضوع «منافقان و صدقه» در قرآن کریم به رفتار منافقان نسبت به اموال عمومی و صدقات اختصاص دارد و در آیه ۵۸ سوره توبه بیان شده است: «وَمِنْهُمْ مَنْ یَلْمِزُکَ فِی الصَّدَقاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا وَ إِنْ لَمْ یُعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ یَسْخَطُونَ». این آیه نشان میدهد که منافقان رفتار دوگانهای دارند؛ آنها همواره در مورد صدقات پیامبر صلی الله علیه و آله عیبجویی و طعنهزنی میکنند و نسبت به نحوه تقسیم اموال عمومی حساسیت منفی نشان میدهند. اگر از صدقات بهرهمند شوند، خشنود میشوند و رضایت ظاهری نشان میدهند، اما اگر چیزی به آنها داده نشود، عصبانی شده و از ناراحتی و خشم خود آشکارا اظهار میکنند. واژه «نَفَق» در این زمینه به معنای سوراخ یا حفرهای است که راه رهایی داشته باشد و به صورت استعاری میتواند به رفتار منافقان اشاره کند که مانند راه مخفی یا مسیر دوگانه، ظاهر و باطن متفاوتی دارند. رفتار منافقان نسبت به صدقات نشاندهنده طمع و سوءنیت آنها است و قرآن با ذکر این آیه، هشدار میدهد که انگیزههای آنها از اعمال دینی صادقانه نیست و تابع منافع شخصی است. این آیه همچنین اهمیت صداقت و پاکنیت در امور مالی و اجتماعی را یادآوری میکند و توجه جامعه را به تفاوت میان نیکوکاران واقعی و منافقان جلب میکند. در نتیجه، «منافقان و صدقه» نماد تضاد میان ظاهر دینی و باطن نفاق است که در زمینه توزیع و دریافت صدقات آشکار میشود و آموزههای اخلاقی و اجتماعی مهمی برای رفتار با مال عمومی و صدقات ارائه میدهد.
دانشنامه اسلامی
[ویکی فقه] منافقان و صدقه (قرآن). نَفَق، ایجاد سوراخى در زمین است که راه رهایى داشته باشد -همانند سوراخ موش -
عیب جویی و طعنه زنی منافقان به پیامبر صلی الله علیه وآله سبب تقسیم صدقات:وَ مِنْهُمْ مَنْ یَلْمِزُکَ فِی الصَّدَقاتِ....
توبه/سوره۹، آیه۵۸.
خشنودی و رضایت منافقان، در صورت بهره مندى از صدقات:وَ مِنْهُمْ مَنْ یَلْمِزُکَ فِی الصَّدَقاتِ فَإِنْ أُعْطُوا مِنْها رَضُوا...
توبه/سوره۹، آیه۵۸.
خشمگین شدن منافقان، در صورت بى بهره ماندن از صدقات:وَ مِنْهُمْ مَنْ یَلْمِزُکَ فِی الصَّدَقاتِ... وَ إِنْ لَمْ یُعْطَوْا مِنْها إِذا هُمْ یَسْخَطُونَ.
توبه/سوره۹، آیه۵۸.
...