مشعث

مشعث واژه‌ای عربی‌الاصل است و در زبان فارسی در معانی مرتبط با پریشانی و آشفته‌حالی به کار می‌رود. مشعث معمولاً درباره کسی گفته می‌شود که موهای ژولیده و به‌هم‌ریخته دارد یا ظاهرش از گرد و غبار، سفر، سختی یا بی‌توجهی آشفته شده باشد. این کلمه گاهی معنایی نزدیک به پریشان، آشفته، خاک‌آلود و نامرتب دارد. در متون کهن، به‌ویژه متون عرفانی و دینی، مشعث صفتی برای زاهدان، عابدان و سالکان بوده که از شدت ریاضت، ظاهرشان غبارآلود و ژولیده می‌شد. این واژه می‌تواند هم بار منفی (نظم‌نداشتن، نامرتب بودن) و هم بار مثبت (نشانه بی‌تعلقی به دنیا و فروتنی) داشته باشد. مشعث گاهی درباره لباس‌های پاره و کهنه نیز استفاده می‌شود، یعنی جامه‌ای که در اثر سختی و گذر زمان پریشان و فرسوده شده است. در متون تاریخی، این واژه ممکن است به معنای سپاه آشفته و بی‌سامان نیز بیاید. این کلمه بیشتر در زبان ادبی و رسمی کاربرد دارد و در محاوره کمتر شنیده می‌شود. ریشه آن از «شَعَث» به معنای پراکندگی، آشفته‌گی و پریشانی است.