محمدکمال الدین حریری زاده

محمد کمال‌الدین حریری‌زاده، عالم و صوفی برجسته، در سال ۱۲۶۷ هجری قمری در استانبول به دنیا آمد. نسب او به ابوالحسن علی حریری و شاخه‌ای از طریقت رفاعیه بازمی‌گردد و خانواده‌اش «حریری‌زاده‌های حلب» از مشایخ و عارفان معروف زمان بودند. از کودکی تحت تعلیم پدر و مشایخ علم و عرفان قرار گرفت و فقه حنفی، حدیث و تفسیر قرآن را آموخت. وی نزد شیخ عبداللطیف عمربخاری حلبی فقه خواند و کتاب‌هایی مانند صحیح بخاری را نزد شاکر افندی فراگرفت.

حریری‌زاده به تصوف گرایش یافت و به طریقت «حریریه» از شاخه‌های رفاعیه پیوست. او از مشایخ دیگر نیز خلافت دریافت کرد، از جمله خلافت «رمضانیه» از شیخ محمد نورالعربی حسینی و خلافت «سنانیه» از شیخ ادیب لطفی افندی. گفته شده است که او به تقریباً ۲۰۰ طریقت و شعبه‌های مختلف آن مرتبط بود و مسیر عرفانی او بر راه اعتدال مبتنی بود؛ یعنی هم شریعت را مهم می‌دانست و هم باطن و سیر عرفانی را.

محمد کمال‌الدین حریری‌زاده نسبت به آثار و نظریات ابن‌عربی نیز دیدگاهی متعادل داشت؛ او ابن‌عربی را یکی از اولیای بزرگ می‌دانست، اما معتقد بود که برخی گفته‌های او نباید بدون رعایت شریعت پذیرفته شود.

وی در طول زندگی خود آثار متعددی به زبان‌های عربی و ترکی تألیف کرد. از مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به کتاب «تبیان وسائل الحقائق فی بیان سُلاسل الطرائق» اشاره کرد که تقریباً به شکل دائره‌المعارفی از طریقت‌های صوفیه و سلوک آن‌هاست. آثار دیگر او شامل «فجر الاسماء و صبح المسمی»، «فتح/فسح درّ الاعلی»، «حقیقة الطریقة» و «روشن‌دل‌نواز» هستند.

محمد کمال‌الدین حریری‌زاده در سال ۱۲۹۹ هجری قمری درگذشت و در محله‌ایوب استانبول دفن شد. پس از وفات او، شاگرد برجسته‌اش محمد طاهر بروسه‌لی جانشین وی گردید و ادامه‌دهنده راه او شد.