زهر مار که بهطور علمی وِنُم خواندهمیشود، در حقیقت نوعی بزاق تغییریافته و بسیار تخصصیافته است که در غدد بزاقی اصلاحشدهی برخی از گونههای مار تولید میشود. این ترکیب پیچیده، برخلاف بزاق معمولی، نقش مهمی در فرآیند شکار و هضم طعمه ایفا میکند. زهر معمولاً از طریق دندانهای تخصصیافتهای به نام نانگ به بدن قربانی تزریق میشود و اثرات سریع یا کند خود را اعمال مینماید.
از دیدگاه زیستشیمیایی، زهر مار ترکیبی است از پروتئینها، پپتیدها، آنزیمها و مولکولهای مختلف با خواص گوناگون که بهطور کلی به دو دستهی اصلی زهرهای عصبی و زهرهای خونی تقسیمبندی میشوند. زهرهای عصبینگر بر سیستم عصبی تأثیر گذاشته و سبب فلج عضلات تنفسی میگردند، در حالی که زهرهای خونینگر بر سیستم گردش خون اثر کرده و منجر به تخریب بافتی، خونریزی و نارسایی کلیوی میشوند. این ترکیبات، محصول میلیونها سال تکامل هستند و نشاندهندهی سازگاری شگفتانگیز این موجودات میباشند.
امروزه مطالعهی زهر مارها به یک شاخهی مهم پژوهشی در علوم دارویی تبدیل شده است. با وجود خطرناک بودن، اجزای تشکیلدهندهی این زهرها در ساخت داروهای حیاتی مانند ضدّزهرها، مسکّنهای قوی و داروهای کنترل فشار خون مورد استفاده قرار میگیرند. بنابراین، این مادهی مرگبار در عین حال گنجینهای ارزشمند برای کشف درمانهای نوین پزشکی به شمار میرود و پژوهشهای گستردهای برای شناسایی کاربردهای بالقوهی آن در حال انجام است.
