عبدالقادر بن ملوک شاه بدائونی

عبدالقادر بن ملوک‌شاه بدائونی از مورخان، مترجمان و نویسندگان برجسته دوره تیموریان هند و از چهره‌های مهم دربار اکبرشاه به شمار می‌آید. او حدود ۹۴۷ هجری قمری در شهر بدائون هند متولد شد و از همان کودکی تحت آموزش‌های دینی، ادبی و علمی قرار گرفت و در علوم مختلفی مانند فقه، تاریخ، نجوم و موسیقی تبحر یافت. بدائونی پس از طی مراحل تحصیل و فعالیت‌های علمی، وارد عرصه خدمت در حکومت شد و مدتی در مناصب اداری و دینی، از جمله مقام «صدر» و نیز امامت جماعت در دربار اکبرشاه فعالیت داشت. او در کنار این مسئولیت‌ها به کارهای علمی و ادبی نیز پرداخت و به دستور اکبرشاه مأمور ترجمه و تألیف آثار متعدد از زبان‌های عربی و سانسکریت به فارسی شد. از مهم‌ترین فعالیت‌های او می‌توان به ترجمه آثاری همچون مهابهاراتا، رامایانا و بخش‌هایی از معجم‌البلدان اشاره کرد که نقش مهمی در انتقال دانش هندی و اسلامی به زبان فارسی داشت. با وجود جایگاه رسمی در دربار، بدائونی نسبت به برخی تغییرات دینی و فکری دوره اکبرشاه دیدگاه انتقادی داشت و همین امر موجب نوعی انزوا و فاصله گرفتن او از فضای سیاسی دربار شد. مهم‌ترین اثر تألیفی او کتاب «منتخب‌التواریخ» است که در آن تاریخ مسلمانان هند و رویدادهای دوره اکبرشاه را با نگاهی تحلیلی و انتقادی ثبت کرده است. این اثر علاوه بر ارزش تاریخی، بازتاب‌دهنده دیدگاه‌های شخصی و اعتقادی نویسنده نیز هست و از منابع مهم تاریخ‌نگاری هند در دوره اسلامی محسوب می‌شود. بدائونی همچنین آثار دیگری در حوزه اخلاق، تصوف، تاریخ و ترجمه از خود به جا گذاشت که نشان‌دهنده گستره دانش و فعالیت‌های علمی اوست. در نهایت، او پس از سال‌ها فعالیت علمی و انزوا، در حدود سال ۱۰۲۴ هجری قمری درگذشت و پیکر او در باغ انبه عطارپور در نزدیکی بدائون به خاک سپرده شد.