ضمایر استفهام

[ویکی فقه] ضمایر استفهام، ضمایری هستند که هویت اشخاص و اشیاء را به طریق پرسش تعیین می آنند.
ما =چه ؟:این کلمه در زبان کهن هم برای اشخاص و هم برای اشیاء به کار می رفته است، اما رفته رفته به اشیاء اختصاص پیدا کرده است مصوت بلندِ «آ» در این ضمیر پس از حروف جر به صورت کوتاه «َ» تبدیل می شود: بِم َ، لِم َ، فیم َ،...، و در هنگام وقف به شکل بِمَه ْ، عَمَّه ْ،... درمی آید. گروهی نیز شکل های بِم ْ، لِم ْ، علام ْ و فیم ْ را به کار می برده اند. شکل کوتاه شده ما م َ به تنهایی نیز در جمله به کار می رفته است.
کلمه ماذا
ماذا:گاه کلمه «ذا» پس از «ما» قرار می گیرد ماذا که در این حالت برخی آنها را یک کلمه و برخی دو کلمه دانسته اند و بر همین اساس، دستورنویسان برای ماذا دو معنی تشخیص داده، و برای پاسخ آن دو اعراب قائل شده اند، مثلاً در جمله «ما ذا صنعت َ؟» = آنچه ساختی، چیست ؟ «ذا» به معنای الذی است؛ بنابراین، پاسخ چنین است: «متاع ٌ حسن ٌ»؛ اما در جمله «ماذا صنعت َ؟» = چه ساختی ؟ «ذا» با «ما» تشکیل یک کلمه داده است؛ بنابراین، پاسخ چنین خواهد بود: «متاعاً حسناً» اما معمولاً ماذا یک کلمه محسوب می گردد و افزوده شدن «ذا» تنها پرسش را فعال تر می کند در موارد مقتضی ممکن است معنای «ما» با یک حرف جر تعیین شود: مانند: ممّا، عمّا،.... مَن که ؟: این کلمه برای پرسش درباره شخص مرد یا زن به کار می رود. و مبنی است، اما عرب های بدوی هرگاه مسؤول ٌ عنه نکره می بود، «مَن » را به صورت مذکر و مؤنث در مفرد و مثنی و جمع صرف می کردند.
کلمه من ذا
من ذا:«ذا» ممکن است پسوند «مَن » قرار گیرد که در این حالت ترکیب آن دو من ذا پیش از یک موصول واقع می شود و پرسشی شدیدتر را به وجود می آورد، مثل «من ذا الذی أمر».
کلمه أی ّ
...